Es ara una realitat lo sòmi del sieu cònsol Jean Clèrgue, de levar dins del sieu pòble un centre consacrat a l’istòria dels Bons Òmes que demorèron en Montalhon e a dos importants istorians d’aquel tèma, Jean Duvernoy e Emmanuel Le Roy Ladurie, que foguèron los cabecièrs en tot far conéisser l’aventura d’aqueles bons òmes e femnas que deguèron fugir de l’Inquisicion e s’exiliar dins de tèrras del sud dels Pirenèus, de l’anciana Corona d’Aragon, sustot a de Tèrras de Lhèida, de l’Ebre e dels Pòrts e lo Maestrat valencian.

L’inauguracion foguèt al ser, dins un ambient de granda emocion collectiva. Parlèron Jean Clèrgue, lo cònsol de Montalhon; los familials dels istorians Emmanuel Le Roy Ladurie e Jean Duvernoy; Jean-Jacques Michau, Senador del departament de l’Arièja; Kamal Chibli, vice-president del Conselh Regional d’Occitània qual participèt al nom de Carole Delga, la presidenta regionala occitana. Intervenguèt tanben l’”Associació Camins dels Càtars de Sant Mateu”, qui felicitèt Montalhon per onorar la memòria dels Bons Òmes amb la creacion del Centre Duvernoy, e per manifestar l’importància de valorizar lo legat cultural del Catarisme a ambedós costats dels Pirenèus e mai enlà, amb una vision d’Itinerari Cultural Europèu.

Los panèls del Centre, escriches en lenga francesa, catalana e occitana, explican lo considerable ròtle dels istorians en la difusion de l’existéncia del Catarisme, mejançant las transcripcions inquisitorialas en latin realizadas per l’Inquisicion als Bons Òmes, coma lo perfièch Guilhèm de Belibasta o lo pastor Pèire Maurin, depausadas en desparièrs archius istorics. Jean Duvernoy publiquèt l’an 1965 l’interessant “Les Registres de l’Inquisition”, consacrat a Jacques Fournier, ancian avesque de Pàmias (1318-1325) que perseguiguèt la darrièra comunautat de Bons Òmes occitans. Fòrça d’eles fugiguèron e s’exilièron a de tèrras catalanas, aragonesas e valencianas pendent lo primièr tèrç del sègle XIV.

Los trabalhs de Duvernoy foguèron fònt d’inspiracion del famós libre d’Emmanuel Le Roy Ladurie, « Montaillou, village occitan. De 1294 a 1324 ». Tot un simbòl per qué lo musèu de Montalhon siá inaugurat per aportar lutz a de formas de vida, de cresenças, de sentiments, de penalitats e l’exili dels Catars occitans qu’estendèron la siá fe de l’amor crestian e lo valor de far lo Ben sens se demandar lo motiu, per fòrça tèrras de l’Euròpa medievala.

Felicitam Montalhon per l’inauguracion del Centre Istoric Jean Duvernoy e per avançar dins lo projècte comun de l’Itinerari Cultural Europèu dels Camins dels Catars.

Cronica de José Luís Soler

Fotografia de Jesús Montoliu e José Luís Soler

Mas perqué a Montalhon? En aquela vila i aviá una importanta comunautat dels Bons Òmes qu’aviá atengut de subreviure malgrat la Crosada iniciada l’an 1209 e la repression organizada per l’Inquisicion pendent tot lo sègle XIII, qu’avián gaireben maseladas d’autras comunitats cataras d’autras vilas e comarcas. Jacques Fournier, evesque de Pàmias, inquisidor e futur Papa Beneset XIIn, decidiguèt maselar l’eretgia d’aquela vila, e gaireben tota la populacion foguèt acusada, interrogada, jutjada e condemnada.

Vertadièrament la majoritat de la populacion de Montalhon èra catara o simpatizava amb lo Catarisme e l’evesque Jacques Fournier èra decidit a finir aquela comunitat. Es un dels exemples mai plan documentats sus la repression contra los Bons Òmes, mercés als documents redigits per la meteissa Inquisicion.

L’istorian normand Emmanuel Le Roy Ladurie escriguèt l’an 1975, après dètz ans de trabalh, lo libre “Montallou, un village occitan (de 1294 a 1324” ont descriguèt amb fòrça detalhs la vida abituala dels abitants de Montalhon, e tot lo procès judicial e los resultats de las condemnas contra la siá populacion. Lo succès del libre, qu’es estat tradusit a divèrsas lengas, provoquèt la coneissença de la repression contra los Catars, a l’estat francés e a l’exterior.

La recerca arqueologica

A Montalhon foguèron realizadas divèrsas excavacions arqueologicas qu’an descobèrt mòstras d’objèctes e de fragments de bastidas de l’epòca qu’an aportada encara mai informacion sul periòde. Amb totas aquelas coneissenças es evident qu’un centre d’interpretacion istorica a Montalhon es justificat totalament.

E perqué lo nom de Jean Duvernoy? Aquel istorian nascut a Borgonha l’an 1917 e mòrt a Tolosa l’an 2010, foguèt un dels mai importants cercaires del sègle XXn sul Catarisme e l’inquisicion medievala. Entre qualqu’unes dels sieus libres trapam “La Religion des Cathares” de l’an 1976 e lo sieu continuament “L’Histoire des Cathares” de l’an 1979, “Cathares, vaudois et béguins: dissidents du Pays d’Oc” de l’an 1994, ont analisava la preséncia de desparièras eretgias medievalas (valdeses e beguins tanben) dins las tèrras occitanas.

Los sieus estudis sus las accions de l’Inquisicion provoquèron qu’escriguèsse “Le registre de l’inquisition de Jacques Fournier, évêque de Pàmias, de 1318-1325”, que coincidís justament amb la persecucion produsida a Montalhon. Jean Duvernoy foguèt lo primièr istorian que tradusiguèt e publiquèt los documents de l’Inquisicion sus Montalhon l’an 1965, que foguèt una de las fònts utilizadas per Emmanuel Le Roy Ladurie per escriure lo sieu libre sus Montalhon. Justament los parents de Jean Duvernoy e Emmanuel Le Roy Ladurie seràn presents lo pròche dissabte pendent l’inauguracion del nòu centre d’investigacion istorica. Una bona oportunitat per remembrar lo passat occitan.