La tòca iniciala de Carlesmanhe èra crear una marca qu’arribèsse fins al flume Èbre (una frontièra naturala), mas èra clar que los sarrasins defendrián lo sieu contraròtle sus un territòri amb una agricultura fòrça rica.

Amb la collaboracion dels pòbles autoctòns, l’emperaire conquistèt de vilas coma Girona l’an 785 o Barcelona l’an 801. Una diferéncia de la Marca Ispanica se la restacam amb d’autras “marcas”, es l’organizacion del territòri conquistat. La Marca Ispanica foguèt pas una entitat unificada, mas que foguèron creats de desparièrs comtats, coma lo de Pampalona, Aragon, Urgelh, Empúrias, Palhars, Cerdanha o Barcelona, vassals de la monarquia carolingiana, mas independents entre eles meteisses.

Al còp, los sarrasins avián creada la siuena pròpria marca, la Marca Superiora Andalusina, amb la tòca d’arrestar las atacas crestianas del nòrd. En governant aqueles comtats crestians, foguèron nomenats qualques descendents de nòbles visigòts, mas sustot al començament los comtats que vendrián de catalans aprés, de nòbles dels territòris coneguts tanben aprés coma occitans. Una autra demostracion dels ligams istorics existents entre de catalans e d’occitans.

Lò sòmi de l’emperaire

Lo sòmi de Carlesmanhe d’aver una frontièra al flume Ebre foguèt impossible per la resisténcia sarrasina, la conquista de Saragossa, enclavament neuralgic per contrarotlar la val del flume, foguèt impossibla per divèrsas rasons. E a l’actuala Catalonha, la frontièra entre crestians e sarrasins venguèt lo riu Llobregat.

La descomposicion de la monarquia carolingiana après la mòrt de l’emperaire Carlesmanhe foguèt profechada pels comtats de Pampalona e Aragon per aténher l’independéncia. La cort carolingiana èra fòrça luenha, e la defensa del territòri aviá de besonh de solucions rapidas. Mas los comtats catalans se mantenguèron fins al sègle X jos la dominacion carolingiana.

L’an 988 lo comte Borrell IInd (947 – 992) de Barcelona e d’Urgelh volguèt pas renovar lo sieu vassalhatge amb lo rei Ug Ir d’un nòu linhatge, los Capet. La rason foguèt l’abandon carolingian ans abans de la defensa dels comtats de Borrell IInd davant las atacas del general sarrasin Almansor. Progressivament los autres comtats catalans renoncièron tanben al vassalatge de la monarquia francesa. Tamben lo comtat de Pampalona e lo comtat d’Aragon èra vengut reialmes amb los sieus pròpris linhatges reials (lo primièr nomenat après reialme de Navarra).

La creacion d’aqueles comtats e reialmes crestians, nascuts al torn de la serrada pirenenca, configura un autre espandiment crestian desparièr de l’apareguda a la serrada cantabrica, e que faguèt possibla la creacion d’autres reialmes coma Astúrias, Leon, Castelha, Galícia o Portugal. Vertadièrament las originas d’aqueles reialmes es ispanic, del temps que paradoxalament l’origina dels estats de la Marca Ispanica es carolingian.

]]> https://medievaloc.com/2023/01/29/lo-repoblament-occitan-dels-comtats-catalans/ https://medievaloc.com/2023/01/29/lo-repoblament-occitan-dels-comtats-catalans/#comments Sun, 29 Jan 2023 13:33:06 +0000 https://medievaloc.com/?p=4463 CAM.- Malgrat que pendent la fin del sègle XIXen e començaments del sègle XXen la majoritat d’istorians catalans confirmava una origina lingüistica occitana per la lenga e cultura catalana actualas, la politica posteriora a l’epòca de la dictadura franquista espanhòla (1939-1975), e encara mai aquesta, entraïnèron lo desbrembe d’aquel prètzfach. Dempuèi la decada de 1980 comencèt òm encara a suggerir que lo catalan aviá coma origina dirècta lo latin, malgrat la fauta de pròvas istoricas evidentas.

Uèi lo jorn es malaisit de trapar d’òbras apertenentas a l’istoriografia catalana actuala que sián un assag a l’ora de discutir aquela origina lingüistica. Son de la fin de la decada de 1970 e començaments de 1980 e encara de 1990, coma l’Atlas d’Història de Catalunya, de Víctor Hurtado, Jesús Mestre e Toni Miserachs (Edicions 62, 1997).

Quora analizan los territòris recebuts per Guifré lo Pilós dempuèi l’an 870 del rei franc Carles lo Cauv (çò es los comtats d’Urgèl e Cedanha) e puèi dels comtats de Barcelona e Girona (878) es confirmat cossí se debanèt lo repòblament d’aqueles comtats en tot analizar l’origina geografica del meteis.

Segon aqueles istorians doncas, los castèls foguèron los nuclèus del nòu repòblament arribat pas solament a de tèrras qu’uèi aperteneon a la Catalonha centrala (Osona, Vic e Berguedan) mas tanben e pauc aprés a de territòris de còsta, coma los situats entre Barcelona e Girona. L’origina de la majoritat de personas qu’arribèron a aqueles comtats catalans son, mai que mai, occitans, e cal soslinhar una origina mai fòrta encara dels parçans situats al torn de la vila de Narbona.

Una origina narbonesa

“L’origina d’aquelas personas (vengudas a l’epòca a viure en aquelas tèrras catalanas), çò dison aqueles istorians, foguèt divèrsa, d’un costat èran d’ispans qu’arribavan dempuèi l’autre costat de la frontièra e venián de tèrras contrarotladas pels musulmans. D’un autre costat, arribavan del territòri occitan abans conegut coma Septimania. Fin finala, tanben i arribèron de francs de províncias encara pus septentrionalas. Mas la majoritat èran del luòc  e avián una origina gòta”.

Puèi encara, es afirmat que l’origina de cèrts toponims dels nòus comtats catalans aquitans (pr’amor que lo territòri foguèt conquista pel Reialme d’Aquitània e pas pels francs) podián èsser preromans, romans e tanben francians (una pichona minoritat) mas que n’i a d’autres que confirman una relacion prigonda amb l’origina de la populacion venguda, coma la província de Narbonesa”.

Pendent la decada de 1960 e 1970 una majoritat d’istorians occitans e catalans encara consideravan aquesta lenga coma sonque un dialècte meridional de l’occitan. Mens de 50 annadas puèi es plan malaisit comprene un cambiament d’un vejaire istoric sus l’origina d’aquela lenga se es pas per de rason politicas. E se, uèi, d’istorians occitans e catalans ne parlan pas gaire, cal comprene que l’escòla istoriografica francesa e encara mens l’espanhòla an pas cap d’interés a l’ora d’estudiar aquela origina pr’amor de rasons sonque politicas. Mas far de politica es pas çò de meteis que far d’istòria…