Lo Califa Omar (segond successor del profèta Maomet e maximal dirigent de la comunitat musulmana) e lo general Abu Ubaidah l’an 636 devián decidir iniciar la conquista de la vila litorala de Cesarèa o de la mitica Jerusalèm, e decidiguèron fin finala dirigir la siá armada cap a la Vila Santa, ont segon la tradicion islamica, lo profèta Maomet èra estat menat de nuèch per l’arcàngel Gabriel, e dempuèi la vila aviá pujat al cèl sus un caval amb d’alas. Pels musulmans, l’integracion de la vila de Jerusalem èra fòrça important durant lo bastiment del sieu empèri.

Mas la vila aviá patit recentament, l’an 614, las atacas dels Pèrsas Sassanidas, qu’avián destruida la vila, e mai que l’emperaire Eracli aviá atengut posteriorament expulsar los ocupants de las siás frontièras.

Après la batalha d’Iarmuk l’an 636, amb la desbranda de l’armada bizantina, èra previsible que los musulmans trigarián pas en iniciar l’ataca contra Jerusalèm. La vila èra practicament isolada de l’Empèri Bizantin per la conquista de vilas “vesinas” coma Pela e Bosra, e podiá solament confisar en la defensa de las siás muralhas, qu’èran estadas refortilhadas après l’atac pèrsa. L’armada de l’emperaire Eracli èra luènh e fòrça mai flaca que la musulmana.

Lo Patriarca crestian de Jerusalèm, Sofroni, un òme de setanta uèch ans e maximala autoritat de la vila, decidiguèt que las relíquias sagradas crestianas foguèsson menadas a Constantinòble davant l’imminenta ataca musulmana. Èra pas l’intencion de l’armada musulmana realizar un atac destructiu (per eles tanben la Vila èra santa e devián manténer los sieus bastiments), e preferiguèron provocar un sètge qu’obliguèsse los abitants a pensar en la rendicion.

La rendicion finala

Fin finala, amb aquelas circonstàncias, lo Patriarca Sofroni decidiguèt d’iniciar los pactes de rendicion, amb la condicion que la vila seriá solament cedida al Califa Omar. E mai se qualqu’unes generals musulmans volián pas esperar l’arribada del Califa, que se trobava dins l’alunhada vila araba de Medina. Mas Sofroni impausèt la siá condicion, que faguèt possible un traspàs del poder que beneficiariá segurament la comunautat crestiana de la vila.

Lo Califa Omar foguèt recebut cordialament pel Patriarca Sofroni pendent l’Abril de l’an 637. Aquel ensenhèt al dirigent musulman, pendent los dètz jorns que foguèt a Jerusalèm, los endrechs mai importants de la vila, e sustot los Sants Luòcs del Cristianisme. Omar aguèt una actitud de reconciliacion, e impausèt lo respècte cap als crestians e los sieus luòcs sagrats. Amb aquela proteccion, los crestians venián “dhimmi”, paraula que poiriam tradusir coma “protegits”.  E los crestians èran obligats a pagar un impòst, nomenat “jizya” als nòus governants de la vila.

La conquista de Jerusalèm provoquèt lo domeni musulman sus tota Palestina e dobrissiá a l’armada araba l’intrada a Egipte, un país fòrça desirat en l’espandida islamica.

Qualques cresents crestians substituissián lo viatge a Palestina per una visita a Roma, ont residissiá lo Sant Paire, o a Santiago de Compostèla, ont se defendiá sens gaire basa istorica la preséncia del còrs de l’apostòl Sant Jaume, e ont foguèt constituida una rota que traversava mièja Euròpa Occidentala fins a la vila galhèga: lo Camin de Sant Jaume o lo Camin Francés.

Mas tornam a la rota mai desirada. Cossí èra la vida d’un pelegrin que viatjava a Tèrra Santa? Se pòt solament definir d‘una manièra: perilhosa, longa e cara. Fòrça pelegrins, en coneissent la perilhositat fasián testament abans de partir, en ordenant que se tornavan pas en un tèrme de temps se repartiguèsson lo sieu patrimòni. Aquela perilhositat proveniá dels lairons qu’atacavan pels camins e los piratas de la mar, totjorn dispausats a panar als pelegrins, mas tanben de las tempèstas que podián trobar pendent lo trajècte maritim. E mai se i aviá divèrses pòrts de sortida, la vila italiana de Messina venguèt un dels ponches mai importants ont iniciar la trajectòria maritima.

Fòrça piratas o lairons se consacravan a demandar de rescats pels pelegrins. Naturalament, se lo pelegrin capturat èra nòble o ric, lo rescat podiá èsser fòrça ennautit. Lo meteis rei d’Anglatèrra Ricard Còr de Leon foguèt capturat pendent son viatge de retorn de Tèrra Santa pendent las Crosadas. Los crestians paures capturats acabavan en essent abitualament esclaus de qualque senhor musulman.

Lo prèmi a la fin del camin

E desbrembam pas que las caracteristicas climaticas del Pròche Orient ajudavan pas: los pelegrins podián patir de fam e de set, de temperaturas extrèmas de calor pendent l’estiu e d’excessiu fred pendent l’ivèrn, un terren practicament desertic, malautiás divèrsas… Vertadièrament, èra un viatge fòrça riscat, mas la fe dels cresents los ajudava totjorn a contunhar endavant. Lo film “Lo Reialme del Cèl (Kingdom of Heaven)” de Ridley Scott, malgrat las incorreccions en autres aspèctes, nos mòstra fòrça clarament totas aquelas dificultats que se trobavan los pelegrins pendent lo sieu viatge.

Jerusalèm, Nazarèt o Betlèm esperavan e segurament lo prèmi final seriá la dintrada al paradís après morir. Desbrembam pas l’importància de la religion en la vida quotidiana dels europèus de l’Edat Mejana. Qualques cresents de recorses economics redusits trabalhavan dins dels vaissèls ont viatjavan a Tèrra Santa per poder pagar lo meteis viatge. E qualques pelegrins s’ofrissián coma soldats per poder i arribar.

Quand arribavan a Tèrra Santa, abitualament los pelegrins demandavan d’ajuda e proteccion als Òrdres Militars, coma los Templièrs o l’Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm. Fòrça d’aqueles pelegrins residissián unas setmanas dins las comandas, las fortalesas o los espitals bastits dins lo trajècte entre los pòrts maritims e Jerusalèm. Lo rei Balduin de Jerusalèm comandèt bastir una ret d’establiments amb aquel objectiu en las rotas, e demandèt que totes los pelegrins crestians foguèsson tractats coma de fraires, e poguèsson recebre d’aculhiment e de neurituds pendent lo sieu sojorn e provisions per contunhar lo sieu viatge.

Èra tan important lo pelegrinatge dins Tèrra Santa, que quand los musulmans, après fòrça sègles de tolerància, enebiguèron l’arribada de cresents crestians a Jerusalèm, aquel eveniment provoquèt la convocacion de las Crosadas per aténher manténer jos contraròtle crestian Tèrra Santa e assegurar las rotas dels pelegrins crestians.

E un còp conquistada Jerusalèm pels crestians l’an 1099 pendent la Primièra Crosada, la quantitat de pelegrins que realizavan lo viatge s’aumentèt considerablament. Mas la posteriora pèrda de Jerusalèm l’an 1187 jos l’atac de Saladí après la batalha d’Hattin, e la progressiua desaparicion dels reialmes crestians que s’avián bastit dins Tèrra Santa, convertiguèt nòvament lo viatge a Tèrra Santa en fòrça perilhós pels cresents crestians.

Encara uèi, milièrs de personas visitan coma pelegrins Tèrra Santa, per de motius religioses o culturals, mas naturalament dins unas condicions fòrça mai seguras qu’en l’epòca medievala.

Quand Saladin nasquèt, lo mond islamic èra dividit en divèrses reialmes, de còps afrontats entre eles meteisses. Nur-el-din, de la familha dels Zanguis, aviá creat amb lo sieu paire un estat al Pròche Orient, que mejançant d’armas e de luchas contra los pas cresents e aqueles que seguissián pas de manièra fisèla la fe musulmana, preteniá unificar nòvament lo mond musulman.

Saladin (Salh Al-Din) nasquèt a la vila de Tikrit l’an 1138, dins d’una familha d’origina curda consacrada a l’armada. Lo sieu paire èra lo governador de la region. Segon de cronicas musulmanas, la siá nautor èra redusida e semblava de còrs fragil, mas possedissiá una personalitat fòrça atrasenta e agradiua per aqueles que lo coneissián.

Fòrça jove, dintrèt a l’armada de Nur-el-din en la siá lucha contra lo reialme de la dinastia dels Fatimidas que dempuèi d’Egipte, contrarotlavan tot lo nòrd d’Africa. L’oncle de Saladin, Shirkuk, venguèt lo nòu governador d’Egipte, e quand moriguèt l’an 1169, Saladin ocupèt lo poder, amb la tòca de crear dins las tèrras egipcianas un pròpri estat.

L’an 1174 moriguèt Nur-el-din e lo sieu eretièr èra lo sieu filh d’onze ans. Lo prestigi qu’aviá atengut Saladin, après conquistar tot lo nòrd d’Africa, provoquèt que venguèsse lo tutor del jove. Dempuèi d’aquela posicion, inicièt la conquista de Mesopotamia e Siria. Mas la subta mòrt del jove, daissèt lo tròn sens de successor, e Saladin aprofechèt aquel void per se convertir definitivament en lo nòu grand governador amb lo nom de “Sultan de l’Islam e dels musulmans”.

Per evitar que la desunion poguèsse empedir lors plans, decidiguèt potenciar l’union mejançant l’omogeneizacion religiosa segon la branca sunnita. Aquela uniformizacion de la fe s’efectuava mejançant d’escòlas coranicas, qu’ensenhavan a la populacion. Atenguda teoricament aquela unitat, e per evitar de possibles atacas intèrnas contra son poder, Saladin aviá de besonh un nòu enemic comun, e los estats crestians de Palestina e Siria ocupèron aquela posicion.
Qualques rivals musulmans sieus criticavan que defendèsse la via diplomatica e negociadora tròp sovent, quand podiá derrotar definitivament lors enemics, o que la siá impaciencia produsissiá l’abandon de qualques operacions coma passèt posteriorament pendent lo sètge de la vila litorala de Tir.

L’ataca a una caravana

Après lo règne pacifista del rei Baudoïn IV de Jerusalèm, los afrontaments comencèron après l’ataca a una caravana musulmana efectuada pel nòble crestian Renaud de Chatillon l’an 1186. Gui de Lusinhan, nòu rei de Jerusalèm e partidari de la lucha contra los musulmans, decidiguèt d’atacar las armadas de Saladin, mas foguèt derrotat de manièra espectaclosa a la batalha de Hattin l’an 1187. Segurament aquela victòria foguèt la mai importanta de la vida militar de Saladin, e atenguèt que las siás tropas comencèsson una progressiua conquista de las vilas dels estats crestians, coma Tiberiades, Ascalon, Gaza… Fins al grand objectiu qu’èra la conquista de la vila santa de Jerusalem, après d’un brèu sètge de doas setmanas.

La conquista de Jerusalèm aviá donat a Saladin un grand prestigi, mas provoquèt simultanèament que los reialmes crestians europèus e la Glèisa convoquèsson una nòva Crosada, la tresena, per recuperar Tèrra Santa. Divèrses monarcas europèus decidiguèron dirigir eles meteisses las siás armadas contra Saladin, coma Frederic d’Alemanha, Felip August de França o Ricard Còr de Leon d’Anglatèrra. Mas per la mòrt subta de l’emperaire germanic e las malautiás del monarca francés, solament lo monarca anglés atenguèt s’afrontar vertadièrament amb Saladin e crear de problèmas al general musulman.

Après recuperar qualques vilas de la còsta, lo rei Ricard volguèt acordar un pacte amb Saladin, amb un matrimòni entre lo fraire del musulman e la sòr de l’anglés que serián los nòus monarcas de las vilas conquistadas per Ricard, mas lo matrimòni se formalizèt pas perque la siá sòr refusava se maridar amb un musulman. Ricard demandèt la sobeiranetat de Jerusalèm, mas Saladin acceptava solament la libertat de culte e pelegrinatge dels crestians dins la Vila Santa. Fin finala, totes dos monarcas acordèron una trèva per cinc ans.

Mas Saladin visquèt fòrça pauc temps aquela trèva. Unes meses après, l’an 1193, Saladin moriguèt a Damasc e començava la siá legenda, negativa per qualqu’uns de lors enemics, positiva per fòrça musulmans e tanben per fòrça crestians. Mentretant, los crestians atenherián pas jamai recuperar los Sants Luòcs, que demorarián en de mans musulmanas pendent de sègles.