LO LIBRE DE LAS MERAVILHAS (1289)

CAM.- Lo nomenat Libre de Meravilhas (Llibre de meravelles) es una celèbra òbra de l’escrivan malhorquin Raimond Llull. Foguèt escrich a París en catalan entre las annadas 1287 e 1289 e uèi es considerat coma una òbra doctrinala màger, amb d’istòrias e dialòg entre lo mèstre e l’alumne, plan comun a l’edat mejana. La basa originala son los modèls neoplatonics del discors.

Lo libre a dètz partidas desparièras e lo protagonista central es un òme nomenat Felix, que viatja a travèrs de tota la planeta. Llull lo presènta coma se foguèsse lo son filh. Felix es en tot cercar la distància entre lo mond divin de la creacion e lo comportament uman. Feix coneis aital d’òmes que demòran sols al bòsc e tanben filosòfs que li balhan la coneissença que cerca.

A l’epòca aquela coneissença includís Dieu e l’Infèrn mas atanben la natura. Fòrça d’autres autors medievals tanben trabalhèron per cercar los secrèts de la filosofia naturala, la moral de la còrt e la singularitat de cada persona que i participa de biais material mas tanben esperital.

Lo Libre de Bèstias

Dins lo meteis libre i a un autre libre, lo Libre de Bèstias (Llibre de les bèsties). Aicí Raimond Llull utilizèt lo sòn metòde abitual per balhar coneissença a travèrs dels dialògs e non coma fasián las enciclopèdias contemporanèas, mai malaisidas de legir. La tòca del libre es doncas sistematica car Llull voliá que los legeires foguèssen pas academics. Pr’açò foguèt escrich pas en latin mas en catalan. Lo libre venguèt lèu tan celèbre a tot Euròpa que lèu foguèt revirat a l’occitan, lo francés, lo castelhan e tanben l’italian.

Quand Llul comencèt a escriure lo Libre de Meravilhas a París aimava brica qu’òm aimèsse mai Dieu. El meteis o daissèt escrich al libre; “En trísticia e en languiment estava un home en estranya terra. Fortament meravellava de les gents d’aquest món, com tan poc coneixien e amaven Déu, que aquest món ha creat e donat als hòmens en gran noblea e bonea, per tal que per ells fos molt amat e conegut”.  (En tristesa e en languiment, un òme èra en una tèrra estrangièra. S’estonava fòrça de las gents d’aqueste monde, que coneissián e aimavan tan pauc Dieu, el qu’a creat aqueste monde e l’a donat als òmes amb granda noblesa e bontat, per que siá fòrça aimat e conegut per eles).

Per ansin, Llul volguèt qu’aquesta òbra foguèsse una sòrta d’enciclopedia mas amb de tòcas doctrinalas. Per aquò far mai polit pels legeires, l’autor creèt una istòria basada sus lo viatje esperital mas tanben scientific del jove Felix, presentat coma lo sieu filh. A travèrs de las siás aventuras, Felix s’estonarà de l’òbra de Dieu mas tanben del biais d’èsser dels umans.

Lo libre de Meravilhas es devessit en dètz partidas. La primièra parla de la trobada de Felix amb un pastora, que serà devorada per un lop. Es quand nais lo dobte sus l’existéncia de Dieu. Mas dobtar es pecar e cal contunhar lo camin. Lo segond libre es sus los angels; descobrís la siá natura en tot parlar amb un òme que fa ans que parla pas amb dengun.

Mai endavant es informat tanben per un òme que viu sol en una cauna sus las qualitats del cèl e lo cosmos. Puèi Fèlix coneis los filhs d’un rei qu’estudian filosofia e considèra, fin finala, que la vertat es pus fòrta que las armas. A la cinquena partida parla amb un filosòf que coneis plan la biologia de las plantas. Apuèi un autre filosòf li parla dels metalhs, e un autre encara sus las caracteristicas fondamentalas dels umans. Segon aqueste filosòf, se pòt aquò comprene aprés conéisser l’istòria dels animals que volián causir un rei. A travèrs de la vop, lo leon, lo caval, l’ors e lo leopard, Llull parla sus lo poder e la corrupcion dels òmes.

Mai endavant arriba la partida que parla sus l’èsser uman e com es aqueste. La darrièra partida es una vision sus lo Cèl e l’Infèrn. Aprés totes aqueles encontres, Felix arriba a una abadiá e confirma als monges tot çò qu’a vist e escotat. Los monges li demanan de venir tanben monge, car cal d’explicar a totes lo Libre de Meravilhas. Pasmens, alara Felix morís e un autre monge es encargat de difondre lo libre de Llull.

Uèi, lo Libre de Meravilhas de Raimond Llull es considerat com un dels libres pus importants de l’edat mejana. Pas sonque la narracion e l’istòria en se meteissa, mas tanben sus la pensada que vòl entraïnar als legeires. Se Llull ja es considerat coma un dels autors pus importants de l’epòca pr’amor de la siá granda òbra, aquest libre, sens dobte, pòt demorar tanben coma un dels libres pus importants de l’autor.