LO LIBE DE LA CAÇA DE GASTON FEBÚS (1389)
Lo Libe de la Caça qu’ei ua òbra màger de la literatura medievau gascona e europèa. Qu’estó escrivut per Gaston Febús, comte de Fòix e vicecomte de Bearn. Dedicat a Felip lo Hardit, duc de Borgonha, qu’ei estat considerat despuish hè sègles ua òbra de referéncia medievau pr’amor de las soas illustracions.
Lo libe qu’estó escrivut per Gaston Febús (nomentat atau dilhèu per referéncia a la soa beutat) quan dejà èra vielh. La soa tòca qu’èra partatjar la soa coneishença sus aqueth art (la caça) pr’amor que’s considerava un vertadèr expèrt. Febús, que deishè escriut qu’èra un expèrt ara ora de caçar mes qu’estó pas jamei expèrt en l’amor o lo combat.
Lo Libe de la Caça qu’ei devessit en quate parts ; la prumèra que parla de bèstias dolças e sauvatges, la segonda sus la natura e com suenhar un can. La tresau part que balha instruccions entà la caça dab cans. La darrèra part que parla de la caça dab lo laç, de trapas e la balesta.
Lo libe estó imprés tres còps pendent lo sègle XVIn (1500 e 1507) e tanben qu’estó imprés un còp de mei au sègle XIXn (1854). Despuish ençà qu’estó tornat a editar divèrs còps, lo darrèr en 2016.
Ua òbra gascona universau
Atau, uei que’s pòt trobar a Brussèlas, Harvard, Chantilly, Dresden, Gènoa, Glasgow, Londres, Los Angeles, Lion, Nava Iòrk, París, Pau e Stuttgart entre autas vilas (44). Lo libe qu’estó tradusit leù a l’anglés (1406). La causa de l’òbra dilhèu estó la recèrca de patz interiora deu son autor, qu’avèva ordenat tuar lo son pròpi hilh ne hasèva pas guaire.
En efèit, Febús, après la mort deu son hilh, que’s retirè au son castèth de Pau on escrivó lo Libe de las Orasons e on demandava perdon a Dieu pr’amor d’açò qu’avèva hèit. Puish comencè a escríver lo Libe de la Caça, considerat un deus mei beròis libes medievaus pr’amor de las soas illustracions. La segonda part deu libe, copiada a París en 1407, que vienó dejà plan celèbra.
Las illustracions deu Libe de la Caça de Febús qu’estón consideradas vertadèras òbras d’art a la soa epòca e consideradas de tanta qualitat coma las de Libe d’Òras deu Duc de Berric (1410), un dels pus beròis libres d’oras medievaus. Coma caçaire, Febús tanben descrivó la trobalha d’animaus rares e pr’açò lo libe qu’estó imprés un còp e aute dinc a l’actualitat.
Lo libe que poirí estar estat demandat peu hilh de Felip lo Hardit de Borgonha, Joan Sens Paur, enta lo balhar a Loís de Valois, duc d’Orleans. Après la mort d’aqueth, lo libe que passè a Francesc II, duc de Bretanha. Puish, enqüèra, en 1492 que vadó proprietat deus reis de Castilha e Aragon. Aprés, qu’estó crompat per Loís XIV e puish peu comte de Tolosa. Segon l’istoriana Hannele Klemettilä « qu’estó un deus libes mei importants de la soa epòca ».
La Redaccion
