LA BATALHA D’AUSSIG (1426)
Redaccion.- .- La batalha d’Aussig, tanben dita d’Ústí nad Labem en chèc, se desvolopèt entre los crosats germanics catolics e los hussitas e se debanèt en l’an 1426. Lo prat batalhièr es uèi situat a Aussig, al nòrd de Boèmia. La batalha finiguèt amb la victòria hussita aprés la mòrt de gaireben una quatrena partida de l’armada catolica pendent la batalha.
En 1424 moriguèt lo dirigent hussita Jan Žižka, e l’aristocracia germanica causiguèt lo moment ideal per atacar. En mai d’aquò, en 1425 lo papa Martin V tornèt a cridar a la crosada (la tresena) contra los hussitas. Per ansin, los catolics arribèron a Aussig a devessiguèron la vila entre los nòbles. La vila èra importanta a nivèl simbolic, economic e tanben estratègic.
Pels chècs la vila èra lo bressol de la familha Premuslida, la primièra dinastia chèca. Èra tanben un pòrt frontalièr per las mercas del flume Elba. Tanben èra clau a l’ora d’anar vers Misnia o Saxonia. La conquistar balhava un aventatge estrategic coma basa per una futura conquista de Chèquia.
L’union de totes los hussitas
Aquela conquista provoquèt l’union de totes los hussitas, que dublidèron lors divergéncias e decidiguèron far un front comun en tot causir excellents dirigents militars. Per ansin, en 1426 los hussitas s’amassèron per realizar una granda campanha militara contra los catolics.
D’un costat, los taboritas (tanben hussitas) poguèron formar doas divisions amb entre 12 e 14 000 cavalièrs, dirigits per Procope. Los autres hussitas tanben amasssèron fins a 6 000 òmes (mercenaris) dont la majoritat cavalièrs (1 500) e la resta òmes d’infantariá. Èran dirigits per Korybutovič.
L’amassada dels hussitas foguèt plan mai rapida que la de l’armada catolica germanica. E l’estat major hussita decidiguèt atacar amb una granda ofensiva. Lèu l’armada hussita arribèt a Aussig e comencèron lo sètge de la vila. La tòca èra la conquistar abans de l’arribada de mai catolics. Al còp, los saxons de la vila premaniguèron las siás defensas.
Los dos primièrs assauts dels hussitas sus la vila entraïnèron una victòria catolica. Totun, l’artilhariá hussita provoquèt grèus damnatges. Lèu la malaudiá arribèt al costat hussita. Los efectius hussitas tombèron lèu a 10 o 12 000 soldats. E los catolics avisèron qu’arribavan mai òmes dempuèi Alemanha.
Los crosats germanics i arribèron amb 20 000 òmes e 3 000 carros de Misnia, Saxonia, Turingia, Silesia e Nauta Lusacia, dirigits per Boso Vitzthum. Crosèron l’Elba lo 15 de junh de 1426. Ara los catolics an fòrça infantariá. An carros e tanben 180 pèças d’artilhariá. L’Estat major hussita demorèt inquiet.
Los hussitas abandonèron lo sètge e causiguèron una posicion pròcha a las nautors de Behani, amb 500 carros de combat. En darrièr avián la forèst e en davant un prat lateral a l’Elba. Abans de la batalha èran sonque entre 8 000 e 10 000 òmes. La cavalariá hussita èra dirigida pel lituan Korybutovič. Bastiguèron un prigond fossat, premaniguèron l’artilhariá e se preparèron per la batalha.
Los hussitas èran sus un puèg e los catolics en dejós. Lo 16 de junh comencèt la batalha. La tòca iniciala èra destrusir los carros hussitas. L’artilhariá germanica ataquèt los carros e puèi l’infantariá ataquèt las posicions hussitas. La resistència hussita venguèt plan nauta e calguèt se retirar per tornar a atacar pendent d’oras un e aute còp.
La cavalariá germanica èra sus los laterals per protegir l’infantariá. Calguèt formar en dos linhas pr’amor que la cavalariá hussita menaçava plan l’infantariá germanica. Los carros hussitas venguèron destruches lèu. L’artilhariá hussita foguèt retirada. E l’infantariá germanica conquistèt la posicion dels carros hussitas. La cavalariá germanica aviá ara lo camin obèrt per atacar plan los hussitas.
Pasmens, quand los cavalièrs germanics ataquèron, tombèron al fossat hussita. Ailà foguèron chaplats per l’artilhariá hussita. L’infantariá hussita se situèt alara als laterals e ataquèt lo fossat. I moriguèron de 2 000 a 3 000 cavalièrs germanics. Quand fugissián la cavalariá hussita, dirigida per Korybutovič tanben ataquèt.
La retirada germanica se debanèt en òrdre. Pasmens, las pèrdas èran superioras als 4 000 òmes. Mas la cavalariá hussita perseguiguèt pas los germanics. Aprés la batalha los cavalièrs germanics se retirèron e se n’anèron a lors regions d’origina. Aprés aquò, los hussitas saquèron e brutlèron la vila d’Aussig.
Los dirigents catolics germanics decidiguèron puèi de crear una granda armada d’infantariá amb lo sostén de l’artilhariá. Per poder aquò far calguèt cridar a totes los paisans dels territòris, pr’amor que demorèt demostrat que, amb de mercenaris, podián pas ganhar. E foguèt creada la primièra conscripcion de tota l’istòria del Sant Empèri Roman Germanic. La leçon demorava ben apresa.
