BLANCA, REINA DE NAVARRA (1425-1441)
CAM.- Blanca I de Navarra (1387 – 1441) foguèt comtessa de Nemours e reina de Navarra (1425-1441). Foguèt filha del rei de Navarra Carles III e Alienòr de Castilha. Foguèt nomedada eretièra del reialme navarrés en 1416 a Olite pr’amor qu’èra la filha màger que li demorava a la parelha reiala.
En 1402 maridèt en Catània amb lo rei de Sicília Martin lo Jove, eretièr de la corona d’Aragon. Mas sonque aguèron un filh ; Martin d’Aragon (1403-1407). Quand lo rei moriguèt en 1409 Blanca demorèt un temps a l’illa coma regenta mas, fin finala, tornèt a Navarra e maridèt tornarmai. Lo nou rei de Sicília foguèt lo meteis paire de Martin que, fin finala, annexèt Sicília a Aragon.
En 1419 maridèt lo pirnce Joan d’Aragon, futur rei de la corona arangonesa e catalana. Aguèron divèrses filhs dont Carles de Viana, Joana d’Aragon, Blanca de Navarra e Alienòr de Navarra. Carles se nomenèt tanben rei de Navarra mas aquò foguèt brica aimat pels nobles d’aquel estat iberic medieval.
Per ansin, Navarra demorèt lèu sus lo poder del marit. Lo reialme arribèt a perdre qualcunes territòris quand Joan II d’Aragon volguèt aver un ròtle en la corona de Castilha tre 1428 e 1429. Carles de Viana deviá ereitar lo reialme a la mòrt de la siá maire.
Mas en 1441, quand moriguèt Blanca de Navarra, Joan sens Fe, lo sieu marit, ocupèt lo tron. Diguèt que Blanca aviá daissat dich que Carles podiá pas venir rei sens l’autorizacion del paire. Aquò provoquèt una guèrra civila en Navarra entre los d’Agramont, que defensavan lo rei Joan e los de Beaumont, que volián Carles coma rei. La guèrra demorèt tre los ans 1451 e 1455. Quand Carles de Viana moriguèt en 1461, la guèrra finiguèt lèu.
Una vida en defòra del sieu país
Blanca aviá nascut en 1387. Aprés maridar Martin lo Jove, rei de Sicília, abandonèt lo reialme aprés 1409, quora moriguèt lo rei sicilian. Ja en 1413 èra nomenada eretièra del reialme navarrés pr’amor de la mòrt de la siá sòrre. Aprés 1420, maridada ja amb Joan, prince d’Aragon, demorèt en Castilha. Sonque foguèt coronada reina de Navarra en 1425, aprés la mòrt del sieu paire Carles III de Navarra.
Lo testament, escrich en 1439 daissava clar que Carles, prince de Viana, deviá èsser l’unic eretièr de Navarra. Sonque demanèt que foguèsse pas rei mentre Joan d’Aragon èra encara viu. Tot aquò menariá a una grèva e longa guèrra civila en Navarra. Que sonque finiriá aprés la mòrt de la reina Blanca e tanben del sieu filh Carles de Viana.
