L’ENVASION VASCONA D’AQUITÀNIA
Christian Andreu.- Segon l’istorian roergàs Loís Puech (1851-1947) los vascons (ancian nom dels actuals bascs) demoravan protegits contra d’envasions exterioras per de montanhas d’accés malaisit. Avián conservada la sieuna independéncia, mai que mai al sud dels Pirenèus occidentals. Èran los ibèrs non latinizats. “Qui ditz vascons ditz bascos e qui ditz bascos ditz ibèrs” (Desjardins).
Avián conservat la lor lenga e demoravan pagans. Fasiá ja de temps qu’atacavan los pelerins de lo camin de Sant Jacme. Segon lo Codèx de Compostèla los pagans bascons demoravan totjorn sus las montanhas per los massacrar”.
Pr’amor que l’anarquia regnèt sus Novepompulania al sègle VIau. E los bascons envasiguèron las vals de lo nòrd pirinenc. Puèi ataquèron e saquèron los païses vesins. Arribèron a atacar Bordèu. Segon Gregòri de Tors “los vascons davalavan de las montanhas cap a las planas e atacavan las vinhas de los camps d’agricultura, brutlavan los ostals e menavan amb eles de prisionièrs e d’elevatge”.
De temps en temps los reis francs enviavan d’expedicions vèrs Garona, ont los vascons amb una armada atacan Novepompulania en l’an 587. Las lors atacas s’arrestèron quan non i aguèt pus cap evèsque mai. Non n’i a mai a Oleron en 584. Nimai a Lescar, Dax o Vasats. L’an 600 n’i a pas mai en Coserans o encara en Bigòrra. L’esta vascon, segon Perroud, voliaá pas d’evèsques e se n’i aviá dessapareguèron de l’istòria.
La reconeissença de l’independéncia vascona
En l’an 602 Teodobèrt d’Austràsia e Tierric de Borgonha demandèron d’impòstes als vascons mas abans los balhèron un duc; Genialis. Semblava aital que perdián lor independéncia mas aquel nòu duc confirmava lors conquistas amb lo nòu ducat. Çò de meteis passèt en l’an 812, quan Rollon, aguèt la reconeissença de la conquista vikinga de Normandia.
Des d’alara Novepompulania es nomenada Vasconia e la Gàllia es nomenada Francia. Sonque mai tard lo nom Vasconia vendriá Gasconha. Totun, los vascons blosses demorèron en Labord, Mauleon, Bassa Navarra, Guipuscoa, Biscaia, Alava e Navarra.
Fotografia pirncipau: Aitor Escauiraza/CC.
