DE GESCLIN, L’ERÒI FRANCÉS DE LA GUÈRRA DE 100 ANS
CAM.- Bertrand de Guesclin, (1320-1380) foguèt un noble breton, conestable de França e Castelha sovent considerat ja a la siá epòca lo màger eròi que jamai aguèt l’estat francés. De Gesclin (segon la fònt es tanben nomenat Dugesclin, tot amassa) nasquèt en Bretanha en 1320, en Broons, l’ainat de 10 filhs de Robèrt IId de Gesclin, senhor de la Motte-Broons. La siá maire foguèt Jeanne de Malesmains, una dama nòbla. Pasmens, de Gesclin nasquèt e visquèt los sieus primièrs ans en la part bretona on se parlava gallo, l’autra lenga bretona autoctòna e doncas jamais parlèt lo breton.
La familha volguèt pas que de Gesclin foguèsse cavalièr, mas una josieva prediguèt que de Gesclin seriá un òme gloriós. Lèu venguèt un jove plan abil e se n’anèt a viure amb lo sieu oncle, a Rènnas. Participèt en 1337, amb sonque 17 ans, en un torneg que i podiá pas participar, pr’amor qu’encara èra pas cavalièr. Ganhèt a 12 cavalièrs e se descobriguèt quan caliá luchar amb lo sieu paire. Lo fach foguèt celebrat e de Gesclin venguèt celèbre.
Paticipèt tanben lèu a la Guèrra de Cent ans. En 1354 conquistèt lo castèl de Grand-Fougeray e en 1357 defensèt Rènnas de l’ataca anglesa. Aquel an foguèt nomenat cavalièr per un autre cavalièr, Alacres de Marès. La siá devisa foguèt totjorn « Çò que la beutat balha pas o balha la valor ». Lèu es nomenat capitani d’infantariá de l’armada francesa.
Loctinent de Normandia
En 1360, es nomenat Loctinent de Normandia, Anjau e Maine e dempuèi 1364 del nòrd de França. En 1361 ataquèt l’armada anglesa mas venguèt fach presonièr. Calguèt pagar 30.000 ecus per poder lo liberar. Puèi participèt en la conquista francesa de Rolleboise, Mantes e Meulan. En 1364 lucharà contra l’armada de Navarra. Après aquò recebèt lo comtat de Longueville, en Normandia.
En 1364 serà fach presonièr tornarmai per Joan de Chandos, l’eròi anglés de la Guèrra de Cent ans. Aqueste còp calguèt pagar 100.000 ecus per lo liberar. Lo meteis rei francés ne paguèt 40.000. Un an mai tard venguèt lo dirigent de las Grandas Companhiás mercenàrias e decidiguèt luchar en tèrras castehanas. E luchèt amb Enric de Trastamara contra Pèire lo Crusèl, rei de Castelha. Alara es desfisat per lo meteis Prince Negre des de Guiana.
A Nájera foguèt desbrandat per l’armada del Prince Negre en 1367. Foguèt fach presonièr mas liberat aprés. Caliá pagar 160.000 ecus. Carles Vn de França e la femna del Prince Negre paguèron aquela quantitat. En 1369 es tornarmai en Castelha on lucharà contra l’armada musulmana de Pèire lo Crusèl a la batalha de Montiel. Poguèt tornar lo tron a Enric de Trastamara e pr’açò foguèt nomenat Duc de Molina.
Quand tornarà a França serà nomenat Conestable de França. Lo sieu metòde èra conquistar vila après vila e pas lençar tota l’armada sul pic contra una autra granda armada en un prat batalhièr. Serà aital coma conquistarà als angleses Normandia, Guiana, Saintonge e Peitieus.
Segon qualques istorians, la siá armada èra plan pichona mas capitèt plan pr’amor que lo rei aviá pas gaire d’argent, e pòguèt aital ganhar mai plaças en 30 jorns que lo melhor capitani anglés d’Edoard III en 6 meses. Aquela guèrra de guerrilla èra mai estrategica, e permetiá pas a l’anglés de lo capturar. E aquò foguèt un grand succés militar pels franceses de l’epòca.
En 1374, marida Joana de Laval e ven proprietàri del castèl de Montmuran. Quand comencèt la guèrra civila en Bretanha envièt la siá espada al rei de França e demanèt poder se n’anar a Castilha tornarmai. Lo rei volguèt pas, e l’envièt a Occitània per i luchar contra los angleses. Tornarà pas a Bretanha fins a l’an 1378. Dos ans mai tard, dirigís las Grandas Companhiás en Auvèrnhe. Quan assetjava lo castèl de Castèlnau de Randon, en Gavaudan, morirà pr’amor de la fèbre. Segon sembla, auriá begut fòrça aiga freda en estiu. Era 1380 e foguèt sepelit a París, en Saint Denis.
La siá imatge foguèt la de lo màger cavalièr que aguèt jamai França. Un eròi leial al rei de França que balhèt al rei grands successes e que provoquèt l’oblit de totes los capitanis de l’armada francesa que i aguèron abans que de Gesclin. Cèrts istorians, pasmens, soslinhèron que foguèt un capitani mediocre que podiá pas ganhar cap batalha o assetjar plan un castèl. E que foguèt sonque lo capitani d’una armada de mercenàris. Mas l’istoriografia nacionalista francesa del sègle XIXn faguèt de de Gesclin lo màger eròi militar francés de l’edat mejana. Uèi los istorians son pas totes d’acòrdi a l’ora de lo nomenar aital.
