GRANDS EMPÈRIS MEDIEVALS AFRICANS (II)
Redaccion.- Lo crosament de rotas e camins de la val de Nigèr, las regions amb sèlva del sud, la val del Nil e la Mediterranèa al nòrd formèron, a l’epòca medievala, una region geografica sus un grand basin que foguèt coneguda coma lo basin del Chad. Foguèt tradicionalament un dels lòcs de crosament comercial pus importants del sud saharian.
Uèi la region es totalament desertica, mas a l’epòca medievala dintrava dins çò qu’uèi es conegut coma lo Sahèl, un airal sec e arid, mas qu’encara permetiá la vida. E foguèt jos aqueste ecosistèma, un pauc mai doç que lo pròpri desèrt, ont nasquèt çò que seriá un dels màgers empèris medievals africans de tota l’istòria medievala. E tanben un dels pus longs. Lo sieu nòm es Kanem.
Un empèri que demorèt sègles
Lo nuclèu central de çò qu’aprés seriá l’Emperi del Kanem african nasquèt aperaquí lo sègle VII; lo rei de Kanem, alara, aviá una diferéncia giganta amb d’autres reis e emperaires locals vesins de l’airal, car aviá tot lo poder de besonh coma proprietàri de totes los cavals del reialme e tanben sus los artesans de la metallurgia. Justament pr’açò èra nomenat lo “maï”.
Val pas dire que possedir tota la cavalariá d’un reialme e, en mai d’aquò, poder balhar als cavalièrs bonas espadas entraïnèt, amb pauc de temps, la naissença d’una armada poderosa. Los abitants de Kanem èran los Zaghawa, una nacion de pastors que fasiá sègles que luchava contra los agricultors. Quand foguèt fondat l’Empèri de Kanem, los Zaghawas poguèron, fin finala, contrarotlar los agricultors e impausar la siá volontat. E foguèt un contraròtle poderós e eficaç pr’amor que l’empèri de Kanem demorariá a la region gaireben mil ans.
Un clima plan mens sec e arid a l’airal foguèt çò que balhèt una gigantassa superioritat militara a la celèbra cavalariá de Kanem, pr’amor que la siá armada ganhèt lèu abilitat mas atanben velocitat. Pas pus cap vesin poguèt s’i opausar e lèu l’empèri que demorava a çò qu’uèi es Chad lèu s’espandiguèt per l’èst fins a Sodan e Sodan del Sud, pel nòrd fins a Egipte e Libia, e per l’oèst fins a Nigèr e Mali en encara mai enlà.
Totun, l’avantatge economic de Kanem sus d’autres reialmes vesins èra basat sus los esclaus e pas sus l’aur. Lo poder reial per esclavizar a totes èra absolut per part de l’emperaire. Sègles aprés, los comerciants d’esclaus arabis (e puèi otomans) i arribèron per comprar esclaus al rei de Kanem. I demorèron sègles.
L’empèri de Kanem, pasmens, s’escandilhèt al sègle XIVn, quand divèrsas ondadas de nacions nomadas envasiguèron l’airal. Lo rei de Kanem fugiguèt a Bornu, un petit reialme vesin, que demorèt fins a l’arribada dels europèus a la fin del sègle XIXn. Quand i arribèron, l’armada reiala encara èra formada per centenars (ara èran pas pus milièrs) de cavalièrs armats amb espadas e lanças.
Fotografia principala: Medievalòc/ChatGTP
