LA BATALHA DE VERNEUEIL (1424)
CAM.- La batalha de Verneueil foguèt una de las màgers batalhas de la Guèrra de Cent Ans. Se debanèt en 1424 prèp de Verneuil-sur-Avre, en Normandia. Quora en 1420 los angleses coronan Enric VIn coma nòu rei de França, lo rei francés, Carles VIIn de França començava la conquista de los territòris qu’encara èran en mans anglesas. Per o far utilizarà de grandas armadas mercenàrias coma l’armada escocesa de John Stewart.
Quand l’armada francesa acompanhada de l’armada escocesa de John Stewart conquistèt la vila normanda de Verneuil-sur-Avre, lo Duc angles de Bedford tanben i arribèt per tornar a la ganhar. Ambedóas armadas se trobèron e se debanèt una granda batalha.
Los franceses luchèron, mai que mai, contra lo centre anglés. E los arquièrs desfachèron la pesada cavalariá francesa que voliá atacar e assajava d’atacar la rèiregarda anglesa.
Quand la cavalariá francesa se retirèt, los arquièrs angleses, galleses e gascons comencèron a atacar l’infantariá francesa. Mas los franceses poguèron pas se retirar e foguèron atacats al long de tota la nuèch. Après una ploja sens fin de flèchas, l’infantariá francesa, fin finala, trinquèt la fila e abandonèt lo prat batalhièr en tot li balhar la victòria als angleses.
La resulta de la batalha foguèt òrra pels franceses ; i aguèron mai de 8.000 mòrts e atanben i moriguèron de grands nòbles, dont lo Duc d’Alençon que finiguèt presonièr. Verneueil demostrèt, tornarmai, que los arquièrs podián plan desfachar la cavalariá pesada francesa e qu’aquesta podiá pas gaire far al costat de l’infantariá e sens de cavals.
Lo tresaur de Carles VIIn tanben patiguèt un fòrt còp, car calguèt liberar fòrça nòbles franceses, ara presonièrs dels angleses. Sonque aquò ja arrestava la creacion d’una autra armada lèu e poguèt pas pagar l’armada mercenària escocesa, que tanben patiguèt fòrça pèrtas pendent la batalha.
Una batalha de mercenaris
A Verneuil-sur-Avre a mai de franceses, escoceses, angleses, galleses, e gascons tanben i aguèron de milaneses, car i aguèt un corps de cavalariá pesada milanesa per ajudar los franceses. La resulta de la batalha, pasmens, foguèt tant importanta que fòrça istorians la descriguèron coma un segond Asincort.
La batalha comencèt amb l’ataca mutuala entre d’arquièrs angleses e escoceses. Puèi ataquèt la cavalariá milanesa (2.000 cavalièrs), que poguèt, malgrat tot, trincar la linha d’arquièrs angleses. Puèi assajèt d’atacar la rèiregarda anglesa.
Del còp qu’aquò se debanava, l’infantariá francesa e escocesa luchava contra l’infantariá anglesa. La lucha demorèt 45 minutas. Quand los franceses poguèron pas pus se retirèron e daissèron sols als escoceses, que patiguèron una òrra fin. Quora la cavalariá milanesa tornèr al prat batalhièr ja èra tròp tard e la batalha èra finida.
8.000 nòbles escoceses e franceses foguèron aucits. I aguèt mai de 300 presonièrs. L’armada escocesa foguèt totalament destrucha e los angleses patiguèron pas gaire grandas pèrtas, aperaquí 1,600 òmes. Après la batalha los angleses poguèron afirmar que Normandia contunhava d’èsser anglesa. E calguèron fòrça mai ans als franceses per finir la guèrra e conquistar tornamai tot lo territòri continental francés.
