LA CRONICA DE NUREMBERG
CAM.- La Cronica de Nuremberg (Die Schedelsche Weltkronik) es un dels libres mai celèbres de l’edat medievala mai modèrna. Pas sonque pr’amor del sieu tèxt, que comença la istoria del mond quan la creacion de la planeta per Dieu, mas atanben pr’amor del naut valor de las sieunas imatges, que foguèron vendudas, de còps, per separat.
Uèi la valor de cadun dels libres que ne son demorats (aperaquí 400 en latin e 300 en alemand) es plan naut. Mas atanben o foguèt ja pendent la sieuna epòca. Lo libre foguèt imprès en Nuremberg en 1493 en latin e alemand e ja en aquela epòca foguèt un libre car. En 1495 una Cronica de Nuremberg foguèt comprada en Londres per 66 shilings e una autra, en Alemanha en 1507 per 4 gulden e un shiling. Uèi lo jorn foguèt comprat un exemplar d’aquesta cronica en 2011 per 35.000 dolars e una autra en 2010 per 850.000 dolars.
La valor del libre, a mai d’èsser estat imprés en 1493 (çò que vòl dire que foguèt un incunable escrich entre 1455 e 1500) son las illustracions, plan valoradas ja a l’epòca. Lo libre foguèt escrich en latin per Hartmann Schedel e revirat puèi a l’alemand per Georg Alt.
La cronica mai coneguda
Ja a l’epòca, a l’universitat, los expèrts coneissián aquesta cronica amb lo nòm de Liber Chronicarum. La version alemanda sortiguèt sonque 6 meses aprés la version latina e benlèu pr’açò los païses de parla alemanda lo coneisson mai amb lo nòm de Schadelsche Weltkronik. Pasmens, en defòra d’aquestes païses es tanplan coneguda amb lo nòm de Cronica de Nuremberg.
Un primièr contracte sus l’edicion del libre foguèt ja signat en 1491. Los promotors, los comerciants Sebald Scheyer e Sebastian Kammmeister, demanavan poder imprimir lo libre e puèi lo revirar. La version latina seriá per totes aqueles que demoravan en defòra del Sacre Empèri Roman Germanic. Alt ne faguèt la revirada e Anton Koberger imprimiguèt lo libre en junh de 1493. Per tot açò l’escrivan, l’editor e illustradors recebèron ja 1.000 gulden abans de la sieuna edicion.
Schedel, l’autor de la Cronica de Nuremberg, èra doctor en medecina. En 1498 aviá 370 manuscriches e 670 libres al sieu ostal. La majoritat de l’informacion que i a al libre a coma origina d’autres libres d’umanitats, sciéncia, teologia e filosofia que l’autor aviá al sieu ostal. Sonque un 10% de l’informacion es original de Schedel.
A l’epòca, Nuremberg aviá gaireben 50.000 abitants e èra una de las màgers vilas imperialas germanicas. Lo Conselh de la Vila contrarotlava totas las edicions. Divèrses artistes, coma Albrecht Dürer (que benlèu i participèt) e Willibald Pirckheimer tanben demoravan a l’epòca en aquesta vila.
La primièra edicion en latin publiquèt 1.5000 exemplars e puèi 1.000 mai en alemand. Anton Koberger, l’editor, èra familha de Dürer. L’òbra se devesís en set edats: fins al diluvi universal, fins a Abraham, fins a lo rei David, fins a l’exili ebrieu de Babilònia, fins a Jesús e puèi fins al sègle XVn.
L’artista principal, Michael Wolgemut, creèt 1.809 xilografias per la Cronica. I demorèt divèrses ans per las crear en fusta. La participacion del pintor Dürer al libre, d’un autre costat, es pas encara uèi segura. Fòrça expèrts creson uèi poder devinar quinas imatges foguèron creadas per Dürer mas i a pas cap acòrd internacional collectiu. Malgrat aquò, fòrça de las imatges son de granda qualitat artistica e lor tòca èra educativa. Tanben i participèron l’umanista Hieronymus Münzer e l’artista Willibald Pirckheimer. La totalitat de las imatges arribèt a 645 illustracions.
La Cronica de Nurembeg foguèt tan celèbra ja a la sieuna epòca que tanben foguèt copiada e foguèron impresas edicions piratas en 1496, 1497 e 1500. L’autor foguèt Johann Schönspeger, impressor d’Ausborg.
Un fach curiós son las mapas. I a 31 mapas de vilas europèas, una mapa del mond e una d’Euròpa. La mapa del mond inclutz pas America pr’amor que la coneissença generala de la sieuna descobèrta arribariá pas a tèrras imperialas abans de la tornada del viatge a America de 1501-1502 d’Amerigo Vespucci.
Per ansin, la Cronica de Nuremberg a encara uèi un naut valor, pr’amor del tèxt e de las imatges, vertadièras òbras d’art de reconeguts artistas del moment. Benlèu aquò foguèt la clau del primièr best-seller de l’epòca medievala dempuèi 1493.
