WANG SHENZI E LO REIALME DE MIN (909-945)
Wang Shenzhi (862 – 925), foguèt lo nòm celèbre del Prince Zhongyi de Min, atanben conegut coma Emperaire Taizu de Min. Shenzhi foguèt lo monarca fondator del reialme medieval de Min (ara part de la província de chinesa de Fujian) pendent lo periòde de las Cinc Dinastias e los Dètz Reialmes de China, e regnèt coma prince, mas foguèt promogut après morir al reng d’emperaire.
Shenzhi nasquèt en 862, de paire magistrat a Gushi. Ailà foguèron coneguts pèr lor entrepresa familiala. En 881, lo bandit Wang Xu, e lo sieu conhat Liu Xingquan capturèron la prefectura de Guāng, ont i aviá Gushi. Lèu obliguèt lo sieu paire a trabalhar per el.
Pendent la prima de 885, Wang Chao contunhèt cap al sud amb Wang Xu e capturèt Ting e Zhang, mas foguèt pas capable de téner cap de las doas vilas pendent longtemps. Quand Wang Xu atenguèt Zhang, son armada èra a mancar de noiridura. Coma lo terrenh èra accidentat, ordonèt que los vièlhs e los febles foguèsson abandonats. Pasmens, Wang Chao, paire de Shenzi volguèt pas abandonar la sieuna femna.
En aquel moment, Wang Xu èra vengut extrèmament paranoïac. Quand l’armada atenguèt Na’an, Wang Chao poguèt convéncer un dels comandants de Wang Xu, de se virar contra el. Lo comandant e Wang Chao faguèron una emboscada e, l’arrestèron.
L’armada acceptèt Wang Chao coma lo nòu cap. Wang Chao conquistèt en seguida Quan e obtenguèt una comission coma prefècte. En 891, Chen Yan venguèt malaut e mandèt un òrdre a Wang Chao de lo veir abans de morir. Foguèt causit coma nòu prefecte e dirigiguèt l’armada a Fu. Ailà revendiquèt lo títol de governador interin.
Governador civil e militar
Wang Chao foguèt fach primièr governador de Fujian, e puèi governador militar de Fujian. Wang Shenzhi, lo sieu filh, serviguèt coma governador militar adjunt. Cada còp que Wang Shenzhi fasiá una fauta, Wang Chao lo tustava, mas Wang Shenzhi se planhiá pas. En 897, Wang Chao tombèt malaut e moriguèt.
Après la mòrt de Wang Chao en 898, Wang Shenzhi revendiquèt lo títol de governador militar interin de Weiwu e sometèt un rapòrt de çò que se passèt a l’emperaire Zhaozong, que lo encarguèt coma governador militar interin e mai tard lo faguèt governador militar.
En l’an 900, l’emperaire Zhaozong balhèt la designacion de cancelièr onorari de Tong a Wang Shenzhi. En 902, Wang bastiguèt un mur exterior per la prefectura de Fu. En 904, l’emperaire Zhaozong li balhèt lo títol de prince de Langya.
En 907, lo senhor de la guèrra Zhu Quanzhong obliguèt lo filh de l’emperaire Zhaozong e lo successor Ai a li cedir lo tròn, acabant la dinastia de los Tang e començant una nòva dinastia, los Liang. Shenzhi reconeguèt lo nòu emperaire, e recebèt lèu lo títol de cancelièr màger de Shizhong.
En 909, l’Emperaire Taizu li balhèt lo títol de Prince de Min a mai dels títols de cancelièr de Zhongshu Ling. Coma prince, Wang èra frugal, portant sovent de calçaduras de canavèra, amb un ostal pichon. Sas penas èran relaxadas e los impòstes basses. Sometèt d’omenatges annals a l’emperaire de Liang per via maritima, mas gaireben la mitat dels viatgèrs i morissián.
En 916, Wang Shenzhi donèt una filha a Qian Chuanxiang, prince al nòrd de Min, Wuyue, en maridatge. Tanben en 916, Wang Shenzhi comencèt de far de monedas de plomb, e après, circulèron amb las monedas de coire tradicionalas. Sonque un annada après, en 917, Shenzhi prenguèt Liu Hua, una neboda de Liu Yan, l’emperaire del vesin sud-oèst de Min, Yue, coma esposa de son segond filh Wang Yanjun.
En 918, Wu, lancèt una granda ataca, comandada pel general Liu Xin, sus Tan Quanbo.Tan demandèt d’ajuda a Min, Wuyue e Chu. Las fòrças Min avancèron cap a Yudu, del temps que Wuyue e Chu atanben mandèron de tropas. Après que Liu venquèt las tropas de Chu, las fòrças Min e Wuyue se retirèron. En seguida, Liu capturèt Tan.
Après la mòrt de Shengui (903), foguèt permés al filh de Wang Shengui, Wang Yanbin de prene en carga la governança de la prefectura de Quan, e li donèron mai tard lo títol de governador militar de Pinglu. Wang Yanbin governèt d’en primièr plan la prefectura. Pasmens, mai tard, venguèt arrogant, cresent dins las profecias del monge bodista Haoyuan que vendriá prince al futur. Quand Wang Shenzhi descobriguèt aquela conspiracion en 920, levèt Wang Yanbin de sos pòstes, en lo tornant mandar a son ostal.
En 922, i aguèt un incident ont a Liu Yan (que son estat èra estat renomenat Han e èra conegut coma Han del Sud), li diguèron que deviá anar a Meikou per evitar un desastre. Amb Meikou sus la frontièra entre Han del Sud e Min, lo general Min Wang Yanmei, decidiguèt de lançar una emboscada sus Liu. Pasmens, Liu recebèt de notícias de l’emboscada e quitèt Meikou abans que las fòrças de Min poguèsson atacar.
En 923, Li Cunxu lo Prince de Jin, se declarèt emperaire d’un nòu estat Tang, e mai tard capturèt la capitala de Liang Daliang (uèi Kaifeng). L’emperaire Liang Zhu Zhen se suicidèt, acabant la dinastia Liang. Puèi, d’emissaris foguèron escambiats entre los Min e los Tang, e Wang Shenzhi reconeguèt la suberaneitat de l’emperaire Zhuangzong.
En 924, los Han del Sud lancèron una ataca contra Min, amb Liu Yan coma comandant e atenhèron las frontièras de Ting e Zhang de Min. Una contra-ataca Min desfaguèt las fòrças Han del Sud, pasmens, e Liu Yan se retirèt.
En 925, Wang Shenzhi venguèt malaut, e metèt son filh pus vièlh Wang Yanhan, en carga dels afars de l’estat (se desiá que la malautiá èra deguda a l’empoisonament de Lady Cui). Puèi Wang Shenzhi moriguèt, e Wang Yanhan prenguèt lo contraròtle de l’estat.
Fotografia principala; Rod Waddington/CC.
