CORSON, LO PRIMIÈR COMTE TOLOSAN

CAM.- Plan abans de la lucha contra los crosats, al sègle XIIIn, Tolosa tanben visquèt una epòca clau: l’arribada del primièr comte tolosan. La siá figura se basa uèi lo jorn en Corson (Chorson), un comte fisèl a Carlesmanhe ( pas gaire) qu’espandiguèt la frontièra meridionala del comtat amb una mescla d’intelligéncia, atacas poderosas e estrategia militara excepcionala, malgrat que finiguèt pas plan a uèlhs imperials.

La biografia de Corson es plena de vueds. Pasmens, la siá figura es clau pr’amor qu’amb Corson comencèt lo comtat tolosan, un comtat que demorariá sègles. La siá figura es tanben la d’un personatge que vòl espandir las frontièras del comtat e que balha una imatge d’una Occitània qu’a l’epòca èra plan mai complèxa que çò que podèm pensar, pr’amor, justament d’un nòu contraròtle territorial.

Abans de Corson, Tolosa èra estada la capitala del reialme visigòt de Tolosa, un reialme que finiriá lèu aprés la batalha de Volhèc (Vouillé) de l’an 507. Alavètz Tolosa perdèt lo ròtle de capitala de reialme mas podèt conservar una bèla situacion geografica pr’amor que foguèt totjorn lo camin d’Aquitània e los Pirenèus. E doncas totjorn conservèt lo contraròtle del comèrci mediterranèu vèrs Al-Andalós.

Los sègles següents, tant Aquitània coma Tolosa demorèron gaireben coma de territòris independents amb de ducs locals e familhas plan poderosas que sovent profechavan quinsevolh moment de feblesa carolingia per far la sieuna volontat. Aquò èra conegut per l’emperaire franc Carlesmanhe, que volguèt totjorn tornar conquistar lo sud e balhar de patz permanenta los territòris occitans, plan luenhans del nòrd francés e que totjorn avián la tendéncia de se desseparar politicament dels carolingis. Es alara quand l’istòria comença a parlar de Corson.

En l’an 778 e pendent la campanha de Carlesmanhe a Saragossa, es quand trapam per primièr còp lo nòm de Corson, comte de Tolosa. La vila èra alara a la frontièra politica imperiala e caliá una figura clau per defensar la meteissa malgrat la desbranda de l’armada imperiala. E caliá administrar la vila de biais segur pr’amor de las tendéncias independentistas dels tolosans e dels aquitans.

Foguèt alavètz que Carlesmanhe nomenèt Corson coma a comte tolosan (comes tholosanus), que seriá lo responsable pas sonque del territòri de la vila e al torn d’ela mas tanben de la frontièra que i aviá mai al sud. Se aquesta èra envasida per una armada aràbia qui deviá protegir lo nòrd e lo sud al còp seriá Corson.

Sonque dos ans aprés, en 781, es creat lo Reialme d’Aquitània amb Loís, filh de Carlesmanhe, coma nòu rei d’aquel territòri. Mas èra plan jove e calguèt trobar un bon regent. Corson foguèt causit. Aquò, totun, li balhariá un destin tragic pr’amor que la politica aquitana provoquèt la siá fin politica.

Aital, en l’an 787 lo duc d’Aquitània Adalric se revoltèt amb los bascos contra lo poder imperial. Corson i envièt una armada e luchèt contra eles mas perdèt al prat batalhièr e foguèt fach presonièr. Las condicions d’Adalric per lo liberar foguèron plan duras; atacariá pas pus jamai los bascos malgrat que li demanèsse l’emperaire. E malgrat que lo rei d’Aquitània, Loís, lo perdonèt, se debanèt pas lo meteis amb la cort imperiala pr’amor que Carlesmanhe considerèt qu’aviá provocat una fellonia. Pr’amor d’aquò foguèt cridat a la cort e se balhèt lo títol de regent aquitan e comte tolosan a Guilhèm de Gellona, plan mai conegut a nivèl istoric.

Una origina desconeguda

Uèi lo jorn encara se sap pas quina foguèt l’origina del comte Corson de Tolosa. Se pòt dire qu’apertenguèt a la noblesa regionala al servici imperial. Èra plan conegut per Carlesmanhe pr’amor que sonque nomenava comtes als òmes mai fidèls. Tanben es conegut qu’aviá cèrta experiéncia militara e administrativa pr’amor que lo territòri èra fòrça delicat politicament.

A l’epòca de Corson de Tolosa l’empèri èra fòrça poderós a nivèl militar e assajar de se desseparar politicament poiriá èsser una vertadièra catastròfa pels sieus abitants. L’administracion deviá èsser parièra per totes e tanben los rapòrts comtals annadièrs.

Al costat de Tolosa i aviá un reialme indepedendent, Aquitània, amb una identitat pròpria plan fòrta. Se arribava un moment qu’èra pas independenta, la siá aristocracia totjorn voliá arrestar l’influéncia franca del nòrd. E doncas tot comte tolosan deviá assajar d’arrestar aquel tipe de movements. E Corson perdèt.

Al sud i aviá frontièra amb Al-Andalós, qu’encara s’espandissiá e podiá provocar de grèus problèmas als Pireneùs. Un comte tolosan deviá poder amassar una armada locala lèu lèu per poder i luchar segon lo moment. Al costat de Tolosa i aviá Narbona e tanben d’altras vilas importantas amb d’evesques, senhors feudals plan poderoses que podián luchar contra la politica de Corson. Se òm voliá aver una cèrta coesion territoriala a Tolosa la politica de Corson podiá pas èsser realizada sens d’acòrdis amb los evesques.

Corson de Tolosa, doncas deviá èsser un bon jutge, un bon comandant d’armada, balhar pro de sòs a l’emperaire de la populacion, escriure de nòvas leis e representar l’emperaire totjorn. Uèi, malgrat la fauta de fònts se pòt dire segur qu’amb Corson foguèron espepissats los passes als Pirenèus, se contrarotlèt los movements dels musulmans, foguèron arrestadas de revòltas localas – malgrat que la pus importanta poguèt pas èsser arrestada – e se creèt una armada permanenta per poder salvar lo país lèu.

Amb Corson de Tolosa la vila venguèt una fortalesa occitana. De costumas visigòtas ara devián viure amb de nòvas leis francas del nòrd. La talha foguèt tornada a organizar e i aguèt una aliança amb l’evescat tolosan. Pasmens, lo problèma aquitan venguèt lo mai grèu. Totas las familhas aquitanas poderosas de l’epòca volián l’independéncia e totjorn se revoltavan. Corson de Tolosa tanben recebèt los ambassadors musulmans que i arribavan. E èran pas totjorn de fisar.

La figura de Corson de Tolosa, doncas, e malgrat la falta de fònts istoricas permet pensar qu’administrèt plan la vila e territòri pr’amor que los comtes que i aguèt aprés creèron la nomenada Marca Ispanica. Foguèron Beran, primièr comte de Barcelona, Bernat de Septimania e Raimond Ir, fondator de la dinastia tolosana mondina. Sens Corson tot aquò auriá pas pogut èsser una realitat.

Pendent la fin de la decada de 770 o en 780 lo nòm de Corson es pas pus nomenat. Pasmens, se sap que foguèt cridat a la vila imperiala de Worms e obligat a daissar lo títol, que passèt a mans de Guilhèm de Gellona, plan mai conegut per l’istoriografia occitana e mondiala. Per ansin, moriguèt pas en tot luchar contra los aquitans mas en tot pérdre la fisança imperiala.

Totun, sens Corson lo comtat de Tolosa auriá pas jamai existit. Almens de biais parièr.  Corson foguèt doncas la pèira sus la quala i aviá la basa comtala de Tolosa. Se sap pas gaire e se pòt pas gaire veire mas es ailà, totjorn, e sens ela lo comtat de Tolosa auriá pas jamai existit.

Fotografia principala: ChatGPT/IA