LO FONDATOR DE L’EMPÈRI OTOMAN

CAM.- Brica desconegut en defòra de Turquia, Osman Ir foguèt lo primièr sultan de l’Empèri Otoman, e tanben lo sieu fondator. Regnèt pendent mai de 25 ans e moriguèt en Bursa. Lo sieu filh, Orhan Ir foguèt lo següent sultan. Es pas coneguda la data de la sieuna naissença mas es segura la data de la sieuna mòrt, en 1324. Quora èra jove lo principat de Beilik venguèt màger amb Osman Ir, e lèu foguèt tan gran que foguèt la basa de la fondacion de l’empèri otoman que demorariá entre aquel sègle medieval e 1918.

Pasmens, es pas demorat cap escrich que ne parle, e los istorians trabalhèron plan per rebastir la sieuna biografia.  Es conegut que los ancessors d’Osman èran la tribú dels Kayi, turcs d’Oghuz. Lo sieu territòri natiu èra situat a la region de Bitinia, al nòrd d‘Asia Menor, en lucha permanenta amb l’Empèri Bizantin.

Segon qualcunes istorians turcs, Osman auriá agut coma nòm vertadièr Atman, mas auriá cambiat lo nòm pel d’Osman mai tard. Ibn Battuta, lo grand viatjaire magrebin, lo nomenèt Osmancik. Los expèrts creson qu’Osman Ir nasquèt aperaquí l’an 1258 en Safar. Alara èra quora los mongòls conquistavan Bagdad. Los ans de joventut son plan desconeguts encara uèi lo jorn. Lo paire d’Osman aviá jurat fidelitat als turcs seljucidas. Per ansin, e mai enlà del contraròtle que la familha d’Osman aviá sus la vila de Sogut e qu’atacaban sovent territòri bizantin, pas res es conegut de la sieuna vita fins a l’an 1301, quora participa a la batalha de Bafeus e los otomans desfachan los bizantins.

Mens e mens territòri bizantin

La tactica d’Osman foguèt dempuèi alara la de conquistar mai e mai territòri bizantin. Aquò li balhhèt mai de poder davant los autres senhors regionals turcs. Lèu crosèt Frigia per conquistar Bitinia, e quand desirava pas la guèrra comprava la volontat dels nòbles bizantins locals amb d’argent, de tractats, o de maridatges.

Segon la majoritat d’istorians, Osman ja èra emir en 1281. Calguèt luchar contra la familha per i arribar. La sieuna capital, Sogut, èra sus un puèg e aviá de bonas defensas. E contrarotlava lo camin vèrs Constantinòble.  Lèu descobriguèt que l’Empèri Bizantin viviá una situacion plan flaca, e comencèt a s’espandir militarament, mai que mai contra los bizantins.

Pendent la sieuna vita los otomans comencèron a daissar endarrièr lo tipe de vita nomada, e aquò tanben balhèt als otomans mai poder encara sus las autras tribús turcas. Segon la legenda, un jorn Osman aguèt un  sòmi e dempuèi alara volguèt fondar un empèri.

Val pas dire que, amb lo temps, osman tanben comencèt a s’aliar amb d’autras tribús turcas d’Anatolia. Osman encara èra jos lo poder d’autres emirs màgers que, al còp, èran fidels al can mongòl. Pasmens, Osman conquistèt, abans de la fin del sègle XIIIn Belokomis, Melangeia, Angelokomis, Koprouisar e d’autres castèls bizantins de l’airal. Quora conquistèt Yenisehir la vila venguèt la nòva capitala otomana. En 1302, aprés desfachar los bizantins prep de Nicea comencèt a enviar mai e mai òmes a la frontièra bizantina. En 1308 ja aviá arribat a la Mar de Marmara.

La vila de Bursa

La darrièra campanha d’Osman foguèt lo sètge de Bursa. La sieuna conquista ajudèt plan per un future sètge de la meteissa Constantinòble e venguèt proprietat del filh d’Osman, Orhan. Pas gaire après la conquista de la vila, Osman moriguèt. Osman luchèt totjorn contra los bizantins mas atanben contra d’autras tribús turcas coma las dels germinayide. Per arrestar l’armada d’Osman, los bizantins demanèron d’ajuda exteriora e arribèron los almogavèrs catalans. Los almogavèrs de Rogièr de Flor arribèron a Anatolia en 1303. Lo primièr enemic que trobèron foguèron los turcs germiyanides. Los catalans los desfachèron lèu.  La vila de Filadèlfia, alara, patissiá lo sètge dels otomans, que lèu foguèron desfachats pels catalans e se retirèron.

Malgrat totas aquelas victòrias, los catalans se n’anèron de la region lèu. La vila bizantina de Magnèsia aviá atacat los catalans e la resvenja catalana foguèt òrre. Los bizantins ataquèron alara los catalans e auciguèron al meteis Rogièr de Flor. Osman profechèt plan la situacion e demorèt en tot esperar la resulta de la nova guèrra entre bizantins e catalans. Aquò sonque entraïnèt un país que podiá pas pus luchar e quora i arribèt Osman la conquista ne foguèt plan aisida.

Las conquistas d’Osman contunhèron plan fins arribar a Bursa. Osman ordonèt bastir dos fòrts a ambedós costats de la vila per començar lo sètge, un sètge que demorèt, pasmens, 9 ans, pr’amor que los otomans avian pas de maquinas de sètge. Totun, Osman lèu venguèt malaut e moriguèt, e lo sètge foguèt contunhat pel sieu filh Orhan. Orhan foguèt lo que fondèt una linha imperiala de sultans –mai de 35 – que demorariá fins a 1918. Uèi los turcs encara remembran Osman Ir coma lo fondator d’un dels màgers empèris d’Asia, Euròpa e Africa pendent l’edat medievala. E o contunharàn de far malgrat, la fauta d’informacion generala sus la vita d’Osman Ir, fondator de l’Empèri Otoman.