MONTEFELTRO, LO CELÈBRE CONDOTIÈR
CAM.-Federico III da Montefeltro, (1422-1482) foguèt un dels màgers condotièrs (condotieri) italians de l’edat medievala. Foguèt Comte de Montefeltro, d’Urbino e de Castel Durante, e arribèt a èsser Duc d’Urbino dempuèi 1474 e fins a la sieuna mòrt. Maridèt dos còps.
Es plan conegut pr’amor de la bastida del Palais Ducal d’urbino e tanben lo Palais Ducal de Gubbio. Tanben ordonèt bastir una de las bibliotècas pus celèbras de l’epòca. E, pr’amor d’aquò, a mai de conditièr o guerrièr militar tanben es plan conegut a Itàlia coma un aimant de l’art e la renaissença. Foguèt plan amic de Piero della Francesca.
Federico da Montefeltro nasquèt en 1422 a Gubbio. La sieuna cort serà la segonda pus importanta en Itàlia après la de Lorenzo lo magnific de Florença. Los primièrs dètz ans de la sieuna vida demorèt en un monastèri per la sieuna educacion. En 1433 foguèt enviat a Venècia ont foguèt nomenat cavalièr. En 1443 ja èra Comte de Mercatello.
En 1438 recebèt la direccion de la companhia militara « Feltria » dins l’armada de Niccolò Piccinino. En 1444 es nomenat Senhor d’Urbino. En 1447 ordonèt la supresion de la revòlta de Fossombrone, ( la vila foguèt sacada e raubada pendent 3 jorns) e ganhèt un nòm demest los autres nòbles.
Totjorn luchèt contra Sigismondo Pandolfo Malatesta, senhor de Rimini. L’enemistat entre ambedoas familhas ja èra vielha. En 1462, a la batalha de Cesano Malatesta perdèt totas las sieunas tèrras e Federico de Montefeltro ne ganhet qualcunas.
En 1472 la sieuna armada de 6.000 òmes conquistèt Volterra per òrdre de Florença. En 1474 lo Papa Sixt IVn lo nomenèt Duc d’Urbino. Moriguèt, çò de mai segur, de Malària, durant la guèrra de Ferrara quora dirigissiá l’armada del Duc de Ferrara que deviá faciar l’armada papala e veneciana. Foguèt sepelit a la Glèisa de Sant Bernandin d’Urbino.
En 1450 daissèt de trabalhar per Florença e comencèt a trabalhar pels Sforza de Milan. Puèi serà guerrièr (condotiero) del rei de Nàpols. En 1458 venguèt general de l’armada papala e doas annadas puèi, de l’armada de Milan, Nàpols e la Glèisa. En 1467 participèt a la batalha de Riccardina.
Aimant de l’art
La sieuna Bibliotèca arribèt a aver 1.760 libres e foguèt una de las pus importantas de tota Itàlia. I aviá de libres de tòta sòrta, tanben una Bíblia, que ja a l’epòca èra plan rara. Quora luchava pas, aimava plan legir. Mas tanben aviá de libres de filosofia, de medecina e de poesia. Tot çò de besonh per fugir de la cort, segon las sieunas meteisssas paraulas. Uèi es celèbre encara pr’amor de la sieuna pintura (lo costat bon pr’amor que a l’autre perdèt l’uèlh pendent una lucha) e pr’amor que foguèt un dirigent militar e politic plan important de l’Itàlia del sègle XVn. Lo conéisser tanben es conéisser un pauc mai l’Itàlia de la Renaissença medievala.
