DAURÈL E BETON
Francesc Sangar.- Quand pensam a la literatura occitana medievala, l’imaginacion condusís vèrs la lirica trobadoresca, mas las tèrras d’òc produsiguèron tanben de grandas òbras literàrias en d’autres genres, coma la poesia epica.
“Lo roman de Daurèl e de Beton” es un poèma de 2.198 vèrses de dètz sillabas, escrich en un occitan fòrça ancian, entre los ans 1170 e 1200 entre la Nauta Garona e lo Tarn, d’autor desconegut. Existís solament un unic manuscrit trobat l’an 1876 per Ambroise-Firmin Didot.
Lo sieu argument nos explica que Beuve d’Handstone, maridat amb la sòr de l’emperaire Carlesmanhe, Ermengarda, tem que lo comte Gui, ancian companh de batalhas, aucisca la siuena familha, e encarga al joglar Daurèl la proteccion del sieu filh Beton. Fin finala, lo comte Gui assassina Beuve, mas quand cerca Beton, Daurèl li liura lo sieu pròpri filh, en salvant lo jove.
La fugida a Babilònia
Beton e Daurèl fujon a Babilònia, ont Beton apren los ideals de la cavalariá, mas unes ans après, en sabent las circonstàncias de la mòrt del sieu paire, Beton decidís tornar per venjar los eveniments del passat, amb l’ajuda del joglar.
Una de las caracteristicas del poèma es la siuena morala anciana, fòrça tipica de la Nauta Edat Medievala (pendent lo moment de la composicion del poèma a la societat occitana las valors èran fòrça desparièras). Beuve autreja mai d’importància a l’afrairament amb Gui, entre companhs de batalha, qu’a la siuena relacion matrimoniala amb Ermengarda. La meteissa manièra sanguinària coma Gui assassina lo filh de Daurèl (lo fals Beton) tanpauc es pas tipica de fins del sègle XII.
“Pren-lo pel pès, dona-ne a un pilar,
ambdos los uèlhs li fes del cap volar,
a las cervèlas trastotas escampar”
Contràriament, las femnas del poèma semblan mai tipicas de la cultura trobadoresca, amb de caracteristicas coma la caritat, la bontat, mas tanben lo coratge.
Estilisticament, segon qualques estudioses “Daurèl e Beton” patís una clara praubesa literària, sustot se comparam aquel poèma epic amb la lirica trobadoresca, mas es un evident testimòni que demòstra que la literatura occitana medievala produsissiá tanben d’autras òbras aluenhadas del mond dels trobadors.
