LA LENGA DE L’EMPERAIRE CARLESMANHE
Francesc Sangar.- En un empèri amb un territòri coma lo carolingian de Carlesmanhe, èran parladas divèrsas lengas. Lo latin èra la lenga de la cultura e de l’administracion imperiala, mas existissián de lengas d’origina germanica e los “embrions” de las futuras lengas romanicas. Mas l’emperaire, quina lenga parlava?
Los istorians dobtan encara de la vila de naissença del considerat coma “paire d’Euròpa” e las cronicas contemporanèas tanpauc ajudan pas a descobrir la vertat. Las doas amb mai possibilitats son Aquisgran (ont establiguèt la siuena cort en divèrsas escasenças) e Herstal (a l’ora d’ara a Valonia). Mas cap d’istorian dobta pas que l’emperaire nasquèt en un territòri amb una enòrma diversitat lingüistica en aquela epòca e en una evidenta evolucion, dins la frontièra entre los parlars germanics e romanics.
Una region amb divèrsas lengas
Una de las ipotèsis defend que, quand acabava lo sègle VIII, la lenga germanica dels francs aviá desapareguda (o èra gaireben escantilhada), e en aquela region fronterièra entre las doas grandas familhas lingüisticas èran parlats lo bas francic, qu’èra l’ancessor del francés ancian medieval, e de divèrses dialèctes del naut germanic. Tota una mescla lingüistica. Los istorians franceses preferisson la primièra opcion e los alemands la segonda.
L’emperaire Carlesmanhe dominava lo latin, que contunhava d’èsser la lenga culta de l’Administracion (sustot en un empèri tan divèrs en lo domeni lingüistic), e segon qualqu’unas cronicas coma la d’Einhard, compreniá perfièchament la lenga grèga (oficiala de l’Empèri Roman d’Orient o Bizantin), malgrat que la sabiá pas parlar.
Pendent l’epòca de l’emperaire Carlemasnhe e lors successors son estructuradas las doas familhas lingüisticas, e las lengas germanicas e romanicas culminan los procèsses de formacion dels idiòmas europèus actuals.
