LO REI DE GWYNED
CAM.- Cadwallon ap Cadfan foguèt rei de Gwynedd (lo nòrd-oèst de Gallas) entre las annadas 625 e 634. Moriguèt en batalha. Foguèt lo successor de Cadfan ap lago, e foguèt plan conegut pels britons pr’amor qu’envasiguèt Northumbria e auciguèt lo sieu rei Edwin abans de morir en batalha contra Oswald de Bernicia.
La conquista de Northumbria demorèt fins a dos ans après la mòrt del sieu rei Edwin. E doncas foguèt una dels darrièrs luòcs britons cèltas amb un territòri pro gran a la Granda Bretanha fins a l’arribada dels Tudor. Uèi encara es rebrembat coma una eròi nacional pels cèltas e un tiran pels angleses de Northumbria.
Lo començament del sieu regnat es escur. La fònt mai importanta per conéisser la sieuna biografia es l’Istòria de la Glèsia dels Angleses, escrita per Beda. Pasmens, Beda foguèt plan critic amb Cadwallon ap Cadfan. Segon l’istorian Alex Woolf, lo linhatge de Cadwallon es brica clar, pr’amor que es pas segur que foguèsse lo filh del rei Cadfan. Per Woolg Cadwallon foguèt lo filh de Guitcun, senhor de l’airal cèlta del nòrd britanic.
L’ambicion del rei de Northumbria
Cossía que siá, Cadwallon poguèt pas demorar tranquil pr’amor de l’ambicion del rei Edwin de Northumbria. Segon Beda, Edwin conqueriguèt lo reialme d’Elmet (a l’oèst de Yorkshire) e envièt a l’exili al sieu rei, Cerdic. Aquò dubriguièt lo camin a la mar irlandesa e lo teritòri d’Edwin arribèt lèu a las illas Mevanianas (Man e Anglesey). Los Anals Cambrians, d’un autre costat, afirman que Cadwallon patiguèt un sètge a Glannauc en 629. Pels poètas e trobadors galeses Cadwallon foguèt un eròi que luchèt contra Edwin. I aguèt una batalha a Digoll e calguèt se retirar a irlanda abans de poder tornar per desfachar Edwin.
Segon l’Istòria dels Reis Britanics, de Geoffrey de Monmouth, Cadwallon subrevisquèt a la batalha de Winwaed en 655, se n’anèt a Irlanda e après a Guernsey. Dempuèi ailà dirigiguèt una armada a Dumnonia ont trapèt als senhors de Mercia que luchavan contra Exeter e los desfachèt. Pr’amor d’aquò lor rei Penda venguèt lo sieu aliat.
Penda e Cadwallon luchèron doncas amassa contra los northumbrians. A la batalha d’Hatfield Chase, en 633, desfachèron e auciguèron Edwin. Tanben auciguèron lo sieu filh Osfrith. La guèrra contunhèt, mas Northumbria se devessiguèt en de reialmes pus pichonèls. Segon la Cronica Anglo-saxona, Cadwallon e Peda conquistèron tota Northumbria.
Segon aquò, Cadwallon auriá conquistat totas las províncias de Northumbria e las aguèt pendent mai d’un an. Mas o auriá fach coma un tiran que sonque voliá mai e mai sang. En mai d’aquò, segon Beda, auciguèt d’òmes e de femnas e d’infants pr’amor que voliá finir amb la preséncia anglo-saxona a Anglatèrra.
Aquò mòstra una imatge de Cadwallon plan negativa, car es vist coma un tiran genocida. Mas aquò pòt pas èsser real. Cadwallon èra l’aliat d’un rei anglosaxon e aqueste l’auriá arrestat se aguèsse aquò fach. E mai quan lo nòm de Cadwallon demorèt coma un nòm de prestigi tanben entre los saxons de Wessex durant mai de cent ans.
Lo nòu rei de Bernicia (una part de Northumbria) tanben foguèt aucit per Cadwallon quan aqueste voliá signar la patz. Totun, foguèt puèi desfachat per una armada dirigida per Oswald, lo sieu fraire, a Heavenfield. Foguèt alara quan Cadwallon foguèt aucit en batalha, en un luòc nomenat Denis’s Brook.
