LA FOLIÁ DE LA REINA JOANA
Francesc Sangar.- La reina Joana de Castelha (1479 – 1555) es nomenada a l’istoriografia tradicionala amb lo nom de “la Fòla”. Mas vertadièrament, patissiá de desequilibris mentals? La princessa Joana èra pas l’eretièra del tròn, mas la mòrt del sieu fraire Joan e de la siuena sòr Isabèl, provoquèt que venguèsse la futura reina de Castelha e d’Aragon.
Maridada amb Felip de Borgonha, en un matrimòni que preteniá establir d’alianças entre los reialmes ispanics e l’Ostal d’Habsburg, e preocupar França, visquèt a Flandra. Malgrat las circonstàncias, Joana s’enamorèt del sieu marit (segon las cronicas èra un òme atractiu) e aguèron sièis filhs; entre eles lo futur emperaire d’Alemanha e rei dels reialmes ispanics Carles. Mas davant las infidelitats del sieu marit amb qualques damas de la Cort de Flandra, Joana comencèt a patir d’atacs de nèrvis, d’ira… que creàven de dobtes sus la siuena estabilitat emocionala.
La nòva reina
La mòrt de la siuena maire Isabèl (1504), provoquèt que Joana foguèsse proclamada reina de Castelha. Lo sieu marit foguèt nomenat “rei consòrt” de Castelha, pr’amor que las Corts castelhanas opinavan qu’una monarquia duala podiá governar “melhor”.
Foguèt victima Joana d’un complòt del sieu marit Felip e del sieu paire Ferrand IInd d’Aragon per l’aluenhar de las decisions e se repartir lo poder ambedós monarcas? Amb Joana declarada coma “fòla”, Felip governava sens problèmas a Castelha e Ferrand a la Corona d’Aragon.
La subtada mòrt de Felip l’an 1506 (qualqu’unes opinan qu’empoisonat, d’autres istorians afirman que per unas fèbres), aumentèt las rumors de la supausada baujum de la reina Joana. Lo cadavre foguèt transportat dempuèi Burgos fins a Granada, unes sièis cents cinquanta quilomètres, en un cortègi pendent uèch meses. En aquel periòde tota la gestion de govèrn del reialme castelhan foguèt paralisada.
Lo rei Ferrand II d’Aragon exerciguèt coma regent del reialme e barrèt la siuena filha en un castèl (preson?) a Tordesillas, ont visquèt tota la vida. Après morir Ferrand (1516), lo filh de Joana e Felip, Carles, venguèt rei de Castelha e d’Aragon.
Las Corts castelhanas jamai anullèron pas lo títol de reina de Joana ni foguèt declarada oficialament “dementa”. Teoricament regnavan la maire Joana e lo filh Carles, e mai que la reina Joana jamai poguèt pas exercir lo poder. Vertadièrament patissiá inestabilitat mentala o foguèt una victima de las intrigas de poder ?
