LO TRACTAT DE PARÍS (1259)
CAM.- Lo Tractat de parís, tanben conegut coma tractat d’Albeville foguèt un tractat de patz signat per Loís IX de França e Enric III , rei d’Anglatèrra e duc d’Aquitània en 1259. La tòca èra finir amb un sègle de luchas entre los capets e los plantagenet.
Al tractat Enric III reconeissiá la pèrda del ducat de Normandia e confirmava que Loís IX aviá pas pogut conquerir las illas del canal. Lo rei angles e duc aquitan renoncièt al contraròtle de Maine, Anjau e Peitieus, territòris ja perduts pendent l’epòca del rei anglés Joan sens Tèrra mas confirmèt que contunhava d’èsser lo duc aquitan e que Gasconha e cèrtas parts d’Aquitània contunhavan d’aperténer a la corona anglesa malgrat que coma vassal del rei francés.
Per contra, Loís IX retirèt lo sieu supòt als rebèls angleses e balhèt los evescats e vilas de Lemòtges e Perigüièrs al rei anglés se aquel pagava cada an per aver l’Agenés. Pasmens, aprés la signatura del tractat ja comencèron a aver de dobtes legals, car lo rei anglés deviá se declarar vassal del rei francés. Uèi, cèrts istorians, coma Malcolm Vale confirman que lo tractat foguèt una de las causas mai importantas del la posterior Guèrra de Cent Ans.
La primièra guèrra de cent ans
La tòca principala del tractat èra finir amb la lucha entre angleses e franceses que demorava al continent dempuèi l’epòca d’Alienòr d’Aquitània, al sègle XIII, e que foguèt tan granda qu’uèi es considerada coma la Primièra Guèrra de cent Ans. Lo tractat foguèt ratificat en 1259 amb lo vassalatge d’Enric III d’Anglatèrra al rei francés.
Aital, Loís IX confirmèt al rei anglés la possession de Limosin, Perigòrd, Guièna, Quercy, Agenés e Santonja al sud de Charenta. Mas caliá se declarar vassal del rei francés coma duc d’aquelas tèrras continentalas occitanas. Lo rei francés conservèt Normandia, Torena, Anjau, Peitieus e Maine. Aqueles territòris ja foguèron ocupats pels franceces a l’epòca de Joan sens Tèrra.
Lo tractat confirmava que se Joana de Tolosa aviá pas cap ereitièr, tot çò que recebèt de la sieuna grand-maire Alienòr d’Aquitània tornariá a la corona anglesa. Totun, lo tractat balhèt a tota Euròpa l’imatge que lo rei pus poderós de l’epòca èra lo rei francés.
Tot aviá començat quand lo duc de Normandia, Guilhèm lo Conquistador aviá conquistat Anglatèrra en 1066. Lo rei posterior anglés Joan sens Tèrra volguèt pas se declarar vassal del rei francés. Normandia foguèt alara conquistada pels franceses en 1204.
Los angleses alara demorèron en Aquitània e las illas del Canal. Mas dempuèi lo tractat de Lambeth de 1217, d’angleses e franceses volguèron conquistar totjorn Normandia. Lo rei anglés Enric III renoncièt a contrarotlar Maine, Anjau e Peitieus mas demorèt coma duc dels aquitans. Loís balhèt las vilas de Lemòtges, Caors e Perigüièrs als angleses. La possession de las illas del canal demorèt brica clara.
Lo rei anglès paguèt fòrça argent al rei francés per la signatura del tractat (per pagar 500 cavalièrs pendent 2 ans). Quand lo rei anglés Enric III balhèt d’aumenatge al rei francés lo tractat venguèt legal. En 1275 i aguèt una guèrra entre França e Castilha. Anglatèrra èra l’aliada de Castilha dempuèi 1254. Mas lo rei anglés faguèt pas res per provocar lo rei francés. Quan lo rei francés li demanèt d’ajuda militara puèi contra Aragon, lo rei anglés diguèt que podiá pas res far pr’amor qu’èra lo sieu aliat.
A mai, i aguèt una nòva guèrra lèu entre d’angleses e franceses en 1294 e fins a 1298 e puèi entre 1323 e 1325 (la guèrra de Sant Serdós) e , fin finala, la guèrra de Cent Ans, que comencèt en 1336 çò que provoquèt la fin reala del tractat de París de 1259.
