LA CRONICA DE MORÈA (1393)
CAM.- La Cronica de Morèa ( Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea ) es un un polit libre medieval escrich demest los sègles XIII e XIV. Uèi i a 4 versions ; en francés, en grèc, en italian e en aragonés. D’efièch foguèt revirada a la lenga aragonesa per Johan Fernandez d’Heredia, mèstre ospitalièr e conten mai de 9.000 linhas sus los faches desvolopàts en Morèa (Grècia) dempuèi la crosada de 1204 e fins a l’an 1377.
La cronica parla, mai que mai, del Principat d’Acàia, nascut en 1292. La version aragonesa demòra a la Bibliotèca Nacionala a Madrid. L’autor es desconegut. La version francesa parla del periòde 1095-1305 e foguèt escricha per de cavalièrs franceses. La version grèga arriba fins a l’an 1295. Las versions aragonesa e italiana son mai qu’un resumit de las primièras versions, pr’amor que parlan d’epòcas mai pròchas.
Desparièras versions e un autor anonim
La version grèga demòra a Copenaga e la lenga utilizada es mai anciana, La version francesa es mai nòva. Segon los cercaires i auriá mai d’un sègle de diferéncia entra ambedoas versions. En mai d’aquò, la version de Copenaga sonque parla de faches desvolopats a Morèa fins a l’an 1292.
La version actuala que demòra a la Bibliotèca reiala de Belgica a lo títol de « Libre de conquista del principat de Morèa » e parla de feits debanats fins a l’an 1304. La version aragonesa pasmens foguèt escricha aperaquí l’an 1393 e auriá mai sòrças que las autras. Per ansin, foguèt escricha pr’amor que lo grand mèstres dels cavalièrs de Sant Joan Fernandez d’Heredia o demanèt.
Segon mai d’un cercaire l’autor foguèt francés e grèc (gasmoule ; de garçon e mule). Totun, l’autor parla pas jamai de biais marit dels grècs, que son totjorn nomenats romans. La Cronica es celèbra pr’amor de las siás descripcions de la comunautat feodala grèga medievala. Aital, l’autor èra de cultura grèga mas admirava los franceses. Uèi se considèra que foguèt escricha en grèc medieval.
Lo primièr còp que foguèt tornada a publicar a l’epòca modèrna es l’an 1840. Puèi foguèt publicada a Copenaga en 1845. Los angleses revirèron lo libre en 1964. Lo principat de Moreà foguèt creat per Guilhèm de Champlitte en 1294 e puèi gobernada per Jofré de Villehardouin.
Aital, lo libre pòt èsser devessit en quatre parts. La primièra parla de la primièra crosada e puèi de l’arribada dels comtes de Flandra, Champanha e Tolosa a l’airal. Quan son atacats pels grècs conquistan Constantinòble en 1204.
La segonda part parla de la meteissa conquista de Morèa. Los franceses la conquistan amb sonque 700 cavalièrs. Divèrsas expedicions posterioras ne limitaràn lo territòri. Un fach curiós es que l’armada grèga aguèt de mercenàris turcs per defensar lo principat de las atacas dels grècs.
Fin finala, lo principat balharà la sieuna soberaneitat a Carles d’Anjau, rei de Sicília. Sonque la version bèlga parla de l’arribada de la Companhiá Catalana a Morèa en 1305, la desfacha de Gautier de Brenne après luchar contra los catalans en 1305 e la conquista del principat pels catalans puèi. Uei, es considerat un tèxt medieval tant important coma la Chanson de Roland o lo Cantar del Mio Cid.
