ENRIC DANDOLO (1107-1205), LO GRAND DUX DE VENÈCIA
Enric Dandolo (1107-1205) es un exèmple de cossí la volontat e lo pragmatisme cambièron l’istòria de tot un continent. Dandolo foguèt Dux de Venècia e venguèt un dels principals arquitèctes de tota la Mediterranèa occidentala al sègle XII. Lo sòn nòm venguèt plan ligat a la quatrena crosada e lo sacatge de Constantinòble de 1204.
Dandolo foguèt un òme d’estat que contunhèt de trabalhar pels interesses de la siá vila malgrat l’edat e qu’a l’epòca ja èra cèc. De familha aristocratica, lèu aguèt una importanta formacion en leis, diplomacia e comèrci maritim.
Quand èra jove Dandolo realizèt de missions diplomaticas que lo menèron fins a la cort bizantina divèrses còps. Foguèt alara que venguèt tot un estratèg e poguèt conéisser la flaquesa d’aquel empèri. Lèu venguèt cèc. L’istoriografia dobta tre un puniment bizantin fach en 1172 o una malautiá degenerativa. Cossí que siá, en 1292 e amb 80 ans d’edat venguèt causit dux de la Republica de Venècia.
Un dux vielh
Mas Dandolo, malgrat la siá edat, demostrèt una energia estonanta. Comencèt reformas legalas prigondas , unifiquèt los còdis de comèrci de la vila e comencèt una nova epòca d’aur de la vila amb lo groat, un argent blos, que venguèt referéncia mercantila a tota la Mediterranèa. Amb aquò poguèt aver una economia sana e alara premaniguèt la republica veneciana per l’scenàri internacional. Totjorn aguèt coma tòca lo benefici de Venècia abans que cap consideracion morala.
En 1202 una delegacion de barons franceses arribèt a Venècia. Demanavan d’ajuda per la quatrena crosada. Los crosats, çò disián, avián Egipte coma tòca finala. Puèi, encara volián arribar fins a Jerusalèm. Pasmens, lo besonh d’una flota gigantassa èra evident.
Dandolo acceptèt bastir una flòta se òm pagava 85.000 marcs d’argent e la mitat dels territòris conquistats. L’activitat de Venècia foguèt estonanta pendent aperaquí un an. E una flòta de mai de 200 vaissèls foguèt bastida.
En 1202 l’armada crosada s’amassèt al pichon lac venecian. L’armada èra mendre de çò que s’esperava, e los crosats tanpauc poguèron pagar tot lo prètz signat. Aquò foguèt un grand còp per l’economia veneciana. Dandolo, totun, diguèt que se los crosats conquistavan la vila croata de Zara, lo deute poiriá èsser pagat mai tard. Lo mateix Dux foguèt nomenat alara cap de l’armada crosada.
Quand Zara foguèt conquistada, l’escandòl internacional foguèt màger pr’amor qu’èra una vila crestiana. Lo meteis papa Innocènci III excomuniquèt tota l’armada crosada. Alara arribèt a Venècia lo prince Alexis Angel, que demanava lo tron pel sieu paire. Pagariá lo deute e lo viatge per conquistar la capitala bizantina. Dandolo descobriguèt lèu qu’un govèrn impausat pels crosats a Constantinòble ajudariá plan lo monopoli comercial venecian.
La flòta veneciana arribèt a Constantinòble en 1203. E comencèt lo sètge de la vila grèga. Quand semblava que l’armada èra arrestada, lo dux venecian desbarquèt amb la bandièra de Sant Marc. Tota l’armada lo seguiguèt. Alexis poguèt èsser nomenat lèu nòu emperaire.
Totun, lo nòu emperaire podiá pas res pagar, pr’amor que la vila aviá pas pus d’argent. Lèu i aguèt una revòlta a palai que l’auciguèt e lo nòu emperaire èra contràri als interesses venecians. Dandolo e los crosats franceses causiguèron conquistar eles meteisses la vila e finir amb l’empèri bizantin.
En 1204 arribèt l’assaut final de la capitala bizantina. La flòta veneciana ataquèt e los murs cediguèron. Lo sacatge crosat foguèt tras que òrre pendent tres jorns. Gleisas crestianas foguèron sacadas e tanben los tresaurs romans. La majoritat demorèron en mans de Dandolo. Los quatre cavals de bronze d’aur de l’Ipodròm tanben. Uèi son a Sant Marc, a Venècia.
Alara foguèt fondat l’Empèri Latin de Constantinòble. Dandolo volguèt pas la corona. Mas assegurèt lo contraròtle economic del nòu empèri per la republica veneciana. Las illas de l’Egèu, Creta e encara los pòrts bizantins mai importants venguèron una partida mai de la soberaneitat veneciana.
En 1205 Dandolo moriguèt en Constantinòble amb 96 ans. Foguèt sepelit a Santa Sofia. Lo tombèl original desapareguèt pendent l’epòca otomana. Pels venecians foguèt un grand patriota venecian. Pels bizantins un tiran. Per l’istòria universala un personatge plan pragmatic que destrusiguèt la crosada crestiana pr’amor que i aviá, tanben, un grand benefici mercantil.
Imatge principala: Medievalòc/ChatGPT
