LA GUÈRRA DE L’UNION D’AIS (1382-1387) (e III)
CAM.- En 1384 moriguèt Loís I d’Anjau. Aviá assajat de conquistar Provença per la fòrça de las armas e daissava coma eiretièr un mainatge de sèt ans d’edat, Loís II d’Anjau. Pasmens i aviá pas pus d’argent per far la guèrra e lo comtat provençal èra roïnat. La siá veusa, Maria de Blois, demorèt coma regenta del comtat. Maria de Blois, comprenguèt lèu que Provença poiriá pas jamai se sosmetre amb de mercenàris o la terror. Caliá doncas daissar la guèrra e començar una bèla ofensiva diplomatica se òm voliá ganhar quicòm.
La regenta profechèt las devessions intèrnas provençalas. La borgesiá comerciala provençala èra a la limita de l’asfixia economica. Carles de Durazzo tanben moriguèt, assassinat en Ongria, en 1386. E Nàpols dintrèt en lo caòs. Alara aufriguèt als magistrats d’Ais de condicions de patz plan bonas. En 1387 començèron de negociacions formalas. Maria de Blois se presentava coma una persona que defensariá, al còp, los dreches del sieu filh mas atanben l’identitat tradicionala del país. E balhèt lo perdon general a totes. I aurián pas mai d’execucions o confiscacions. E confirmèt totes los privilegis e libertats medievalas de las vilas confederadas.
Prèp de la fin de la guèrra
Davant aquelas condicions las elitas borgesas d’Ais de Provença decidiguèron que la guèrra deviá finir. En setembre de 1387, la vila d’Ais dubriguèt las siás pòrtas a Maria de Blois e al jove Loís II d’Anjau. L’Union d’Ais se trincava de manièra pacifica a la part occidentala del comtat… Mas Niça refusèt l’acòrdi. Los magistrats niçards, dirigits pels Grimaldi volián pas jamai demorar jos contraròtle francés o jos lo poder del papa d’Avinhon. Caliá trobar un nòu protector estrangièr que poguèsse garantir lors dreches de biais definitiu.
Amadèu VII, comte de Savòia, cercava fasiá temps una sortida a la mar. Mas totjorn trobava que Provença èra al mièg. E lèu Niça envièt delegats per aufrir la vila en escàmbi de proteccion militara. L’armada savoiana traversèt los Alps e arribèt a Var, per blocar l’arribada de l’armada de Maria de Blois. Lo 28 de setembre de 1388 i aguèt la signatura de l’istoric document de la Dedicion de Niça. Mejançant aquel tractat de drech internacional, la vila de Niça e los territòris de son entorn montanhòl se desseparèron formalament del Comtat de Provença e se liurèron de manièra voluntària a la proteccion de l’ostal de Savòia.
Amb la Dedicion Amadèu VII confirmava los dreches locals de la vila, impausava per jamai cap tribut sens lo vòte de la meteissa vila e defensava la vila de las atacas exterioras. Per ansin nasquèron las las Tèrras Nòvas de Provença, que mai tard aurián lo nòm de Comtat de Niça, e que demorariá aital fins a l’an 1860, quand l’estat francés annexèt de biais definitiu lo comtat de Niça.
La Guèrra de l’Union d’Ais finiguèt un periòde de revòltas medievalas occitanas. Lo republicanisme municipal provençal aviá demostrat que podiá faciar los princes absolutistas a governar mejançant lo pacte e la negociacion. Maria de Blois salvèt l’unitat de la Provença occidentala, mas lo prètz de la patz foguèt la pèrda de Niça e aquò tanben daissèt una prigonda cicatriu en la geografia politica, culturala e lingüistica d’Occitània pendent sègles.
