L’ENVASION ANGLESA D’IRLANDA (1169)
Christian Andreu.- L’envasion anglo-normanda d’Irlanda se debanèt pendent lo sègle XIIn, quora los anglo-normands comencèron a conquistar de vilas e vilatges irlandeses amb la coneissença dels reis angleses. Los anglo-normands, en mai d’aquò, avián amb eles la lei papala Laudabiliter.
En aquela epòca Irlanda èra devessida en de pichons reialmes amb un Naut Rei que podiá gobernar sus tota l’illa. Quand arribèron los anglo-normands, comencèt una epòca en Irlanda que demorariá 800 ans. Aquela preséncia comencèt amb la peticion de Diarmatmac Murchada, rei depausat de Leinster.
En Mai de 1169, de mercenàris anglo-normands desbarquèron en Irlanda pr’amor que Diarmait mac Murchada, antic rei de Leisnter o demanèt. Qualcunas setmanas après ja avián conquistat Leinster e avián començat a atacar d’autres reialmes. Lo rei plantagenet Enric IId o celebrèt. Diarmait se declarèt alara vassal d’Enric IId e prometèt mai de tèrras als anglo-normands.
De mai en mai mercenàris estrangièrs
Encara en 1170, mai anglo-normands desbarquèron en l’illa, dirigits per lo comte de Pembroke, Richard de Clare. Conquistèron las vilas de Dublin e Waterford. De Clare maridèt la filha de Diarmait. Quand Dirmait moriguèt de Clare demanèt Leinster. Mas una aliança de reialmes irlandeses, dirigits pel Naut Rei d’Irlanda, Ruaidrí Ua Conchobair, assetgèt Dublin e ataquèt Waterford e Wexford. Pasmens, los anglo-normands resistiguèron aquelas atacas.
En 1171, lo meteis rei Enric IId desbarquèt amb una grand amrada per contrarotlar los anglo-normands que i aviá en Irlanda a mai dels meteisses irlandeses. Aviá lo supòrt de la glèisa catolica. Enric IId confirmèt que Leinster èra de de Clare e que las vilas irlandesas vikingas èran tanben de la corona anglesa. Fòrça reis irlandeses se declarèron vassals del rei anglés. La tòca èra arrestra l’envasion, mas Enric IId balhèt lo reialme irlandés de Meath a Hug de Lacy. Quand Enric IId se n’anèt de l’illa en 1172 la guèrra contunhèt.
Encara en 1175, lo Tractat de Windsor confirmava qu’Enric IId èra lo senhor del territòri conquistat e que Ruaidrí demorava coma Naut Rei de la rèsta d’Irlanda. Mas deviá n’èsser vassal. Lèu los normands contunhèron las atacas e la guèrra tornèt. En 1117 Enric IId nomenèt lo sieu filh Joan senhor d’Irlanda e confirmèt que la conquista podiá contunhar.
Al sègle XIIn Irlanda èra cèlta e èra devessida en divèrses reialmes. Lo Naut Rei receviá d’argent dels autres reis mas governava pas sus tota l’illa. I avián, pasmens, cinc pòrts ; Dublin, Wexford, Waterford, Cork e Limerick qu’èran abitats per de vikings norvegians irlandeses e qu’avián las lors proprias leis.
Los normands avián conquistat Anglatèrra entre 1066 e 1075 e balhèron de tèrras cumbrianas a Escòcia per aver de patz. Puèi conquistèron una granda part de Galas. Lèu comencèron a considerar los cèltas coma de barbars. Guilhèm lo Conquistaire ja voliá conquistar Irlanda.
En 1161 Muirchertach mac Lochlainn, rei de Cenél nEógain ataquèt lo reialme de Breifne en tot ajudar los normands. La glèisa anglesa voliá tanben contrarotlar la glèisa irlandesa. Lèu arribèt la lei papala Laudabiliter, que demanava de conquistar Irlanda. Cinc ans après, Ruaidrí Ua Conchobair, rei de Connacht, venguèt Naut Rei d’Irlanda. Dirigissiá una aliança amb Bréifne, Míde, los norvegians de Dublin e qualcunes princes de Leinster.
Diarmait alara se n’anèt a Bristol e demanèt d’ajuda a Enric IId. Qualcunes senhors feudals normands acceptèron : Richard FitzGilbert de Clare, Robert FitzStephen, Maurice FitzGerald, e Maurice de Prendergast, dont d’autres. En 1167 tornèt a Leinster amb un cavalièr anglo-normand, Richard FitzGodebert, e una pichonèla armada. Lo Naut Rei Ruaidrí l’ataquèt en Killistown. Diarmait perdèt e paguèt d’argent per la siá libertat e la de FitzGodebert, que se’n tornèt a Anglatèrra.
En 1169, Robert FitzStephen e Maurice de Prendergast desbarquèron en Bannow Bay, Wexford, amb 40 cavalièrs, 60 soldats e 360 arquièrs. Diarmait ajudèt amb 500 irlandeses. Assetgèron Wexford e lo consquistèron. Puèi ataquèron lo nòrd de Leinster. Tanben ataquèron lo reialme d’Ossory. Prendergast diguèt alara que se’n tornava a Anglatèrra mas Diarmait volguèt pas e los daisèt pas se n’anar.
Lo Naut Rei Ruaidrí alavètz dirigiguèt una armada cèlta contra Leinster e Diarmait. Quand Diarmait se declarèt vassal del Naut Rei tornèt temporalament la patz. Caliá, pasmens, enviar los anglo-normands tornarmai a Anglatèrra. Lèu arribèt una nòva armada anglo-normanda dirigida per Maurice Fitzgerald amb 10 cavalièrs, 30 soldats e 100 arquièrs. E ataquèron Dublin.
Quand los anglo-normands ganhavan un territòri aucián totes los irlandeses amb d’armas que i trobavan. Prèp de Dublin auciguèron 500 irlandeses aital. En agost de 1170 ataquèron Waterford e i auciguèron mai de 700 irlandeses.
Foguèt causit conquistar Dublin. Los irlandeses envièron una armada per protegir la vila. Los normands e Diarmait los evitèron. En setembre dintrèron en Dublin. Diarmait moriguèt en 1171. De Clare demanèt lo reialme, mas los irlandeses totjorn causián los sieus reis. Los anglo-normands foguèron alara tornarmai atacats per una armada irlandesa e una flòta norvegiana-irlandesa, qu’ataquèt Dublin. Capitèron pas.
Lo sètge de Dublin
Ruaidrí, alara assetgèt tornarmai Dublin amb una gigantassa armada irlandesa. I avián d’òmes de Connacht, de Breffny, de Meath, de Thomond, d’Oriel, d’Ulster e de Leinster. Una flòta irlandesa-norvegiana de 30 baissèls dirigida per Godred Olafsson, tanben bloquèt lo pòrt de la vila. Lo sètge demorèt dos meses.
De Clare volguèt alara negociar. Podiá reconéisser Ruaidrí coma Naut Rei de l’illa. Ruaidrí trinquèt las negociacions e los normands ataquèron l’armada irlandesa que i aviá fàcia a la vila. Los normands auciguèron centenars d’irlandeses a Castleknock. Puèi l’armada irlandesa se retirèt. Wexford foguèt brutlada pels anglo-normands.
Alara Enric IId desbarquèt en Waterford amb una armada de 500 cavalièrs e 4.000 soldats. Èra lo primièr còp qu’un rei anglés desbarcava en Irlanda e foguèt lo començament de la conquista anglesa d’Irlanda. Enric IId lèu se n’anèt a Dublin, la nòva capitala irlandesa del reialme d’Enric IId.
