GENGHIS KHAN E ALEXANDRE LO GRAND
Francesc Sangar.- D’ans endarrièr, una enquèsta mondiala demandava: “Quina es la personalitat istorica mai importanta dels darrièrs mil ans?” La responsa foguèt Genghis Khan, l’emperaire mongòl. La conclusion èra logica, en pensant que la majoritat de la populacion mondiala es asiatica, e podèm pas desbrembar qu’en aquel continent Genghis Khan escriguèt un capítol de granda importància. Fòrça còps los istorians an restacat las vidas e las òbras de Genghis Khan e Alexandre lo Grand. Son evidentas las semblanças, mas tamben las diferéncias.
Ambedós emperaires conquistan e bastisson de grands empèris, amb de territòris amb una granda quantitat de pòbles e nacions, Alexandre des d’un pichon reialme ellenic, Macedònia; Genghis Khan en agropar de tribús nomadas del desèrt de Mongolia. Aqueles empèris, devessits entre dos o tres continents, après lors respectivas mòrts, son devessits en divèrses reialmes progressivament. L’Empèri de Genghis Khan atenguèt lo domeni de mai de trenta tres milions de quilomètres cairats, del temps que l’empèri d’Alexandre cinc milions de km2. Ambedós empèris marcan una separacion entre lo passat e lo present dels sieus domenis. Mas es evidenta una diferéncia substanciala que poiriam associar al binòmi bastiment – destruccion.
Lo passat e lo present
Del temps qu’Alexandre soniava amb lo bastiment d’un grand empèri qu’aglutinèsse totas aquelas nacions del mond ellenic, Egipte, e tot lo Pròche Orient, en respectant las divèrsas culturas autoctònas, mas en creant simultanèament una civilizacion ellenistica, las conquistas de Genghis Khan èran acompanhadas d’un camin de destruccion, que provoquèt una paur sens limitas davant l’arribada de las siás tropas.
Fòrça vilas foguèron destrusidas davant l’avançada dels soldats de l’emperaire mongòl, del temps qu’Alexandre en bastiguèt vint vilas, segon explican qualques istorians, amb lo sieu pròpri nom. La mai coneguda foguèt l’egipciana Alexàndria, nòva capitala del país del Nil, e un grand centre economic e cultural al dèlta del grand flume mas podèm tanben nomenar a l’actual Afganistan tres vilas mai, coma per exemple Alexàndria Ariana o Alexàndria d’Arachosia o la considerada coma l’Alexàndria mai alunhada, la d’Eschate a l’actual Tatgiquistan.
Coma una anecdòta fòrça significativa, quand Genghis Khan moriguèt, exigiguèt que l’emplaçament del sieu cavòt foguèsse un secrèt (benlèu per la paur a una profanacion), e perque degun poguèsse conéisser jamai l’endrech, l’armada e los encargats de las funeralhas qu’acompanhavan lo sieu cadavre foguèron executats. Lo secrèt del sieu cavòt demorariá per totjorn. Ongan qualques istorians realizan d’estudis sus las possibilitats de l’emplaçament del sieu cavòt. D’Alexandre tanpauc coneissèm pas la situacion del sieu mausolèu, e mai qu’existisson de documents qu’asseguran que foguèt conegut pendent qualques ans, e que per de causas desconegudass desapareguèt. Genghis Khan e Alexandre lo Grand. Destruccion e Bastiment.
