UN VIATGE MITIC: MARCO POLO (4)
Francesc Sangar.- Segon las cronicas de Marco Polo, lo Kublai Khan demostrèt força simpatia per aquela familha veneciana, e lo meteis Marco venguèt conselhièr e “messatgièr” de l’emperaire pendent dètz-e-sèt ans. Amb aquel trabalh, Marco atenguèt viatjar per divèrsas províncias chinesas e conéisser la realitat d’un empèri tan vast. Mas sus aquelas foncions existisson de dobtes, pr’amor que existisson pas de cronicas chinesas o mongòlas que parlen del venecian. Tanben, Marco Polo afirma que foguèt governador de la vila de Quinsai (l’actuala Yangzhou), mas en las listas de governadors de la cort imperiala del linhatge dels Yian apareis pas lo nom de Marco.
En aquela epòca, China èra controtlada per Kublai Khan, mas cal parlar de doas “Chinas”, al nòrd Catai e al sud Mangi, separadas pel riu Yangzi. De Catai foguèt meravilhat per l’urbanisme rectilinèu de las vilas, coma la meteissa capitala. Acostumat a las carrièras estrechas sens uniformitat de las vilas medievalas europèas, Marco considerèt un grand progrès l’estructura de las chinesas (semblablas amb las ancianas vilas romanas).
De la capitala, Cambaluc (l’actuala Beijing), descriu tanben la nomenada Vila Enebida. A Catai governavan los mongòls, un pòble nomada acostumat a viure en tendas al desèrt. Aquel reducte foguèt bastit amb la tòca que los mongòls poguèsson contunhar amb lo sieu modus vivendi en un emplaçament ont los chineses autoctòns poguèsson pas i arribar.
Un contralòtle estricte
Lo desvolopament economic chinés impressionèt tanben al venecian. La seda èra un produch basic a la vida dels abitants, mas tanben destinat a l’exportacion, e fòrça contrarotlat per la cort imperiala amb de legislacions especificas. Tanben Marco espepissèt que l’arròs èra essencial per lla noiridura dels chineses.
Qualcunes elements o de servicis desconeguts a l’Euròpa d’aquela epòca èran l’utilizacion del carbon mineral coma fònt d’energia e dels bilhets en papièr, lo sistèma de correspondéncia que trabalhava a tot l’Empèri o l’existéncia d’una ret de magasèms de noiridura per las epòcas de marridas culhitas. A Mangi, Marco arribèt amb un trajècte pel Grand Canal, que comunicava ambedoas “Chinas” e èra utilizat pel transpòrt comercial, aluenhat de las atacas dels piratas de la mar.
De Mangi, Marco Polo es estonat pel nivèl de riquesa e la qualitat de vida de la siuena societat. Amb de paraulas del meteis venecian “la província mai nòbla e rica del mond”. Mangi èra estada conquistada fasiá pas gaire pels mongòls, mas manteniá encara una cèrta autonomia intèrna.
La granda qualitat de l’urbanisme amb fòrça ponts e de plaças e la perfiècha ubicacion de las vilas e un desvolopat sistèma que nomenariam uèi l’”Estat del Benestar” amb de residéncias pels ancians, d’escòlas per tota la mainada, de clinicas publicas, ….
Mangi viviá d’un comèrci en espandiment amb fòrça relacion amb l’Índia, amb Indonesia e aluenhada del nòu centre de poder politic a Catai. Tanben lo territòri gaudissiá d’una granda prosperitat culturala, sustot amb de monastèris bodistas, mas al còp amb una tolerància religiosa impressionanta. En d’autres capítols analisarem lo retorn a Venècia e restacarem la vertat de qualcunas descripcions de Marco Polo.
