LA FIN DE LA GUÈRRA DELS PAÏSANS (1525)
Christian Andreu.- En 1525 i aguèt la batalha de Frankenhausen, lo jorn 15 de mai, una de las màgers batalhas de la Guèrra dels Paisans alemanha. Los paisans revoltats, dirigits per Thomas Müntzer foguèron desbrandats per una armada dels princes alemands. Pauc apuèi, capturat, Müntzer foguèt descapitat après èsser menat al castèl de Heldrungen.
Aquela desbranda passèt pas sonque pr’amor d’una inferioritat d’armas mas tanben pr’amor que l’armada paisana aviá pas cap entrenament militar. En mai d’aquò, los dirigents paisans avián tòcas desparièras, la majoritat d’interesses economics. Pas totes avián la nòbla tòca de Müntzer o dels paisans.
Dempuèi 1424 los princes alemands avián coma tòca desseparar los paisans en divèrses grops. Frankenhausen foguèt perduda ja abans de començar. Foguèt mai un chaple ont moriguèron milièrs de paisans. En abril de 1525 Frankenhausen demorava coma lo capluòc dels revoltats. Los paisans, la mitat de la classe mejana e los trabalhaires de la sal aital o volguèron.
La marcha cap a Frankenhausen
Müntzer dirigiguèt l’armada paisana de prèp de 10.000 òmes per la conquistar e lèu los murs del castèl de la vila èran destruïts. Los revoltats alara demanèron 14 condicions per finir la revòlta. Lèu arribèt una armada imperiala de Schwarzburg , Mansfeld e Stolberg, Albertine e Ernestine. Lo jorn 3 de mai, èran mai de 4.000 òmes mas poguèron pas res far per arrestar los revoltats alemands.
Müntzer aviá asegurat que Mülhausen e Turingia s’unirián mas i aguèt pas cap unificacion militara. Lèu ordonèt lo sacatge dels monastèris de la region. Quora arribèt una armada imperiala màger dirigida per Pfeiffer los revoltats ataquèron tornarmai los castèls e vilatges de l’airal. E los castèls d’Arnsburg , Wallhausen , Brücken e Beichlingen foguèron conquistats per l’armada paisana.
Lo 10 de mai Müntzer sortiguèt de Mühlhausen amb 300 òmes, 8 canons e la bandièra de Sant Martin. Arribèron a Frankenhausen lo 11 de mai. En fòrça airals pròches los paisans ja avián acabat la guèrra. Mas foguèt alara quand lo landgrave de Hessen dirigiguèt una armada imperiala vèrs aquela vila. Lo jorn 13 i arribèt tanben una autra armada imperiala dirigida per divèrses nòbles turingians.
Pendent lo matin, los paisans arrestèron fins a tres còps las atacas imperialas. Los paisans cresèron que podián ganhar. Sortiguèron de Frankenhausen e demorèron davant de la vila en un cèrcle de carriòts al Puèg de la Batalha. Los canons de la vila tanben i èran. Alara los imperials demandèron la rendicion dels paisans. Fin finala, foguèt acordada una trèva temporala. Puèi l’artilhariá imperiala foguèt enviada per bombardar lo puèg.
Lo 15 de mai, una autra armada imperiala s’amassèt als imperials malgrat las atacas amb d’artilhariá dels paisans. Aital luchèron 8.000 paisans amb 15 canons contra 6.000 mercenàris imperials. Pendent tres oras i aguèt pas cap batalha. Müntzer demanèt alara als paisans d’atacar.
L’armada dels princes alemands ataquèt primièr. Ataquèt amb de cavalariá, artilhariá e infantariá. Los paisans podián pas o creire. Fugiguèron vèrs la vila. Mas lo chaple arribèt lèu. Uèi la batalha tanben es coneguda coma la Blutrinne o lo Trincament de Sang. Pendent la batalha moriguèron 6.000 paisans e sonque 6 mercenàris. 600 paisans foguèron capturats e 300 aucits après. Puèi foguèron sepelits en defòra de la vila.
Müntzer foguèt liurat a Felip de Hessen e Ernst von Mansfeld. Foguèt envia al castèl de Heldrungen, torturat e descapitat. Totes los vilatges de la region patiguèron de sancions economicas plan fòrtas que demorèron d’annadas e que benlèu foguèt un biais de la noblesa de punir mai encara los paisans. Cossí que siá, la guèrra dels paisans alemanda (1524-1525) finiguèt totalament après la batalha de Frankenhausen. Dempuèi alavètz la noblesa alemanda contrarotlariá mai encara los paisans e las siás demandas. Pendent sègles.
