LO COMÈRCI AMB L’ARTIC
Fins ara no èran estadas trobadas d’espròvas sus la preséncia vikinga en l’Artic canadian per caçar de mòrsas e poder comerciar amb las nacions indigènas. E aquò demòstra que ja i aviá un comèrci amb los europèus fins a 500 ans abans de l’arribada de Colomb.
Foguèt justament l’analisi de l’ADN de mòrsa çò que confirmèt una gigantassa ret comerciala vikinga pendent l’edat medievala que ligava Groenlàndia amb l’Artic canadian e seriá ont se serián debanats los primièrs encontres entre indigènas e europèus al sègle X.
Cal cambiar l’istòria
Fins ara e pendent sègles l’istòria oficiala racontava que Colomb descobriguèt America. Pasmens, de nòvas recercas scientificas an trobat ara d’espròvas que confirman al 100% la preséncia vikinga en aquel continent plan mai abans de la trobada amb los indigènas qu’aguèt Colomb.
Los europèus avèm cresut durant sègles que Colomb foguèt lo primièr. Benlèu ara amb aquelas espròvas cal tornar a escriure l’istòria d’aquel continent. Las espròvas son estonantas e poirián cambiar l’istòria coneguda per totes fins a uèi lo jorn. L’estudi foguèt publicat pel numeric Science Advances e confirmariá que pas sonque Groenlàndia mas atanben d’autres territòris americans foguèron centres de comèrci amb Euròpa. Un exèmple ne seriá la region uèi nomenada Naut Artic.
Aquesta tròba permet dobtar de l’isolament qu’auriá patit l’Artic canadian pendent sègles e demòstra que i aguèt una sòrta de globalizacion polara ont las culturas nordicas e indigènas aurián partetjat de rotas, de resorças e tanben de tecnologia en un dels luòcs mai dangieroses de la planeta.
Tot comencèt amb l’evòri. L’evòri de las mòrsas de l’Atlantic nòrd que demoravan a Islàndia, Groenlàndia e tot lo nòrd canadian. Lor evòri èra usat per crear d’objèctes de luxe coma figuras d’escacs, de personatges religioses o encara d’autres articles plan cars per la classa nauta europèa.
Fins ara èra estat pensat que los vikings de Groenlàndia caçavan de mòrsas. Ara, totun, una còla de l’Universitat de Lund e lo Globe Institute de Copenaga an trapat l’origina de 31 peças d’evòri d’escacs e demorèron estonats après descobrir que fòrça d’aquelas figuras avián un evòri de l’Estrech de Nort Waterpolynya, entre Canadà e Groenlàndia.
Los cercaires aguèron pas pro amb la confirmacion genetica e bastiguèron tornarmai de rotas marinas e fins probèron de naus tradicionalas per veire se se podián far aquelas rotas. La resulta foguèt saber que las naus màgers o podián far plan en estiu. La rota èra facha en sonque qualcunas setmanas. La sason de caça se podiá demorar fins a la fin d’agost quand lo glaç tornava.
Los vikings cerquèron evòri amassa amb los Tuniit (o Dorset tardièrs). Mai tard encara al costat de los Thule Inuit, nacions indigènas localas que mestrejavan la tecnica de la caça sus lo glaç. Los arpons usats èran articulats e plan eficaçes. Viatjavan en kaiaks e umiaks e avián equilibri amb lo paisatge polar.
Aital, e almens durant dos sègles, los vikings e inuit partetjèron lo territòri e las resòrças. Las fònts escrichas an pas demorat mas òc cèrts objèctes arqueologics trobats en de vilatges ancians dels inuit. Aquò suggerís d’escontres e d’escambis. Se abans èran de pretzfaches isolats ara demòstran que i aguèt un comèrci de l’evòri a nivèl supralocal e que i aguèt tanben un partatjament de tecnicas de caça e navegacion.
Los encontres se debanèron sovent pr’amor que los europèus volián mai e mai evòri. Tan ne volián que los vikings de Groenlàndia, pendent la fin de la sieuna preséncia ailà, sonque realizèron d’expedicions de caça per assajar de subreviure e daissèron endarrièr l’agricultura e l’elevatge.
Los cercaires an nomenat aquelas rotas coma lo « Camin de l’Evòri Artic », qu’amassèt Euròpa e l’Artic pendent sègles. Aquesta rota foguèt pas gaire longa mas plan importanta. Demòstra que i aguèt a l’epòca una umanitat ligada ont lo mond vikig e lo mond inuit se trobèron e benlèu s’estonèron. Aprés causiguèron cambiar produches e sapiéncia.
Fotografia principala: USFWS Headquarters/CC
