LO DRAC DE BANHÒLES
CAM.- Lo Drac de Banholes es un èsser mitologic produch de l’imaginacion dels catalans. La legenda s’auriá debanat al sègle viii, e parla d’un drac òrre que totes los abitants de Banhòles n’auien paur e que no poguèt èsser aucit ne per lo meteis Carlesmanhe. Lo Drac continuèt amb lo sieu poder fins que Sant Mer arribèt a poguèt pacificar lo drac. Lo menèt al vilatge e ailà foguèt aucit pels abitants de Banhòles. Una autra version afirma que lo drac venguèt vegan.
Uèi a Banhòles lo Drac encara es plan rebrembat e pr’açò i a lo Club Esportiu Banyoles, lo Banyoles Rugby Club o lo Club Natació Banyoles, que l’adoptèron al boquièr. Una de las versions del drac foguèt recolhida per Joan Amades (1952) al Costumari català.
Segon aquela version, lo drac aviá com ostal una cauna granda e escura prèp del lac de Banhòles. La cauna èra nomenada la « cova de la Draga ». D’autras versions afirman que al tèrra i aviá una fendascla tanben coneguda coma lo trauc del drac. Un drac que podiá volar, nedar e caminar per tota la region gironina.
Lo drac èra la terror de la zòna e manjava fòrça animals e personas (un mainatge cada dia). I aguèron fòrça cavalièrs qu’assajèron de l’aucir mas poguèron pas. Lo drac demorèt aital fins a l’arribada de Sant Mer que poguèt domesticar lo drac amb de pregariás a Dièu e aqueste venguet un drac pacific. Un còp al vilatge de Banhòles, pasmens, los abitants l’auciguèron.
E arribèt Carlesmanhe
En desparièras versions d’aquesta legeneda i a Carlesmanhe. Quora l’emperaire descobriguèt que fòrça cavalièrs èran estats aucits pel drac de Banhòles, i anèt amb lo sieu caval blanc. Ataquèt lo drac amb l’espada Joiosa. Mas aquesta se trinquèt quand assajava de nafrar lo drac. Amb Joiosa podiá pas jamai èsser desbrandat. Carlesmanhe se declarèt desbrandat e se n’anèt.
Sant Mer foguèt cridat pels abitants de Banhòles. Se n’anèt a la cauna e comencèt a pregar. Foguèt aital com lo drac demorèt tranquil. Quand arribèron al vilatge diguèt que la bèstia èra vegana. Dempuèi alara sonque minjèt vegetals. En una autra version de 1927 lo drac foguèt aucit amb un bloquièr e l’ajuda d’un miralh.
La legenda es de l’epòca de la conquista dels aquitans e occitans de Catalonha. Pr’açò Carlesmanhe sabèt que lo drac èra a Banhòles. Girona foguèt conquistada pel rei d’Aquitània en 785. Segon Joan Amades, lo drac arribèt a Banhòles pr’amor que los musulmans lo i menèron.
Sant Mer, èra un monje nascut a Narbona qu’arribèt a Catalonha amb l’armada aquitana. Segon l’istòria fondèt lo monastèri de Sant Esteve de Banhòles, malgrat que lo fondator oficial foguèsse Bonitus (812-815). La cauna del drac, uèi lo Trauc del Drac, es una fendascla ont i anava l’aigua del lac de Banhòles.
Segon Maria Turró, la darrièra femna locala que trabalhava amb carbon, confirmèt que l’aigua i dintrava (a la fendescla) per demorar fonduda. Uèi encara se ditz que l’aigua de la Puda de Banhòles, que remembra l’aulor d’uòus poirits, es aital pr’amor del drac.
Es una legenda posteriora a la de Santa Marta, en Provença. Segon Joan Prat l’origina del drac de Banhòles vend del nòrd dels Pirenèus. Uèi l’istoriografia sospecha qu’es una representacion del cristianisme sus lo paganisme local. Que ne los aquitans poguèron destruïre. Per Père Alsius, la preséncia del drac voliá dire que la region venguèt depravada e foguèt com se l’infèrn venguèsse real a la Tèrra.
