LAS PLAN RICAS ORAS DEL DUC DE BERRIC (1416)
CAM.- Lo libre Las Plan Ricas Oras del Duc de Berric es un libre escrich entre los ans 1412 e 1416. Com lo sieu nom soslinha es un libre d’oras, çò es un libre per pregar, mas tanben es mai qu’una amassada de pregàrias que cal dire en cèrtas oras del dia. Lo libre foguèt demanat per Joan, Duc de Berric e fraire del rei de França Carles Vn, e foguèt creat pels fraires Limborg. Uèi es al Musèu de Chantillly, en França, e es considerat com un dels màgers joièls artistics de l’edat medievala.
Lo libre a 206 fuèlhas amb 66 miniaturas grandas e 65 pichonas. Lo libre, pasmens, patiguèt divèrses cambiaments al long de l’istòria. En la creacion del libre i participèron plusors artitas, tants que se pòt pas dire pas encara uèi lo sieu nombre total. La majoritat de las miniaturas foguèron creadas al Païses Basses, en estil gotic internacional.
Las Ricas Oras del Duc de Berric, totun, demorèron pas finidas pr’amor que los fraires Limborg moriguèron en 1416. Un pintor anonim apondèt d’autras pinturas en la decada de 1440. Fòrça istorians creson qu’aquel pintor foguèt Bartolomèu d’Eyck. Fin finala, lo pintor Joan Colombe lo finiguèt entre 1485 e 1489 e lo balhèt al Duc de Savòia. En 1856 foguèt comprat pel Duc d’Aumale.
Pendent lo sègles XIXn e XXn lo libre ganhèt popularitat entre los cercaires e istorians europèus, malgrat que pas totes lo podián veire pr’amor que demorava alara la Musèu de Condé. Mas las sieunas miniaturas ajudèron plan a bastir una imatge ideala de l’edat medievala. Uèi tanben se cre que foguèt usat per bastir cèrta vision politica e nacionalista francesa.
De remembrar que los libre d’oras aguèron una cèrta edat d’aur entre los ans 1350 e 1480 a Euròpa. En França, las Ricas Oras del Duc de Berric venguèt celèbre aperaquí ja lo sègle XIVn. Lo libre foguèt escrich per Joan de Berric, que qu’aperteniá a la familha reiala francesa.
Joan De Berric foguèt un òme culte, qu’estudièt plan literatura , mas que tanben lençava l’argent. Quora moriguèt, en 1417, l’estat econòmic del sieu ostal èra en crisi. Lo libre foguèt benlèu dedicat a pagar de deutes.
Cossí que siá, las Ricas Oras del Duc de Berric son pas gaire conegudas fins que lo Duc Carles de Savòia lo comprèt. Puèi es conegut que lo libre apertenguèt a Margarita d’Àustria, duquessa de Savòia entre los ans 1480 e 1530. Aprés lo libre dintrèt en l’escuretat fins a la fin del dègle XVIIIn.
Lo Duc d’Aumale lo comprèt en 1856 e puèi lo balhèt el Musèu Condé. Lo libre foguèt presentat en París en 1904. Encara amb la publicacion d’un article a la revista Life en 1948 lo libre venguèt celèbre al mond entièr.
Un libre, divèrses autors
En 1884 lo libre foguèt atribuït als fraires Limborg, Paul, Joan e Herman. E dempuèi alara pas dengun neguèt lo fach. Aquels fraires avián trabalhat amassa dirigits per Felip l’Ardit, Duc de Borgonha. En 1411 los tres faires Limborg èran a l’ostal del Duc de Berric. Lo libre Las Bèlas Oras del Duc de Berric tanben son atribuïdas a aqueles artistas. Pasmens, los tres fraires moriguèron en 1416 de malautiá. Joan de Berric moriguèt en 1417. Fòrça miniaturas del libre an encara d’autors desconeguts.
La fuèlha 75 mòstra lo duc de Savòia e la sieua femna. Lo duc moriguèt en 1489 mas maridèt en 1485. Un segond pintor foguèt descobèrt puèi amb lo nom de Joan Colombe. Lo libre encara èra pas complet.
Las pichonas pinturas o miniaturas del libre realizadas per Colombe son plan desparièras de las realizadas pels fraires Lindborg. La color blava es predominanta. Un tresen autor, deconegut, foguèt nomenat lo Mèstre de l’Escuretat. Se cre que podiá èsser Bartolomèu van Eyck. Çò qu’es segur es qu’un pintor i trabalhèt entre 1416 e 1485. Segon la darrièra classificacion los meses de l’an representats al libre serián estats creats pels fraires Limborg: Joan dessenhèt genièr, abril, mai, junh, agost e desembre. Paul creèt los meses de febrièr, març, setembre o octobre. E Herman auriá ajudat a crear lo mes de junh. Colombe, d’un autre costat, auriá trabalhat los meses de març, junh, setembre, octobre e novembre.
Las Ricas Oras del Duc de Berric an tambe un listat de pregàrias jornadièras. Pr’amor d’açò es nomenat libre d’oras. Las miniaturas foguèron mescladas amb d’aiga mas tanben amb de gòma arabica. Per ansin, las miniaturas 1-13 son los meses de l’an. Tanben es un libre calendàri amb çò que se pòt o cal far a cada epòca.
Cossí que siá, quand parlam de lo libre Las Ricas Oras del Duc de Berric podèm parlar tanben d’un tresaur medieval sens prètz. La sieuna influéncia pertot Euròpa foguèt plan granda pr’amor de la qualitat de las sieunas miniaturas. Benlèu un jorn los cercaires trobaràn los autors e aital se poirà conéisser cossí foguèt fach un dels pus celèbres (e polits) libres de l’edat medievala. Un libre qu’es encara uèi una vertadièr òbra d’art de l’epòca.
