L’ENVASION ANGLESA D’IRLANDA (e 2)
Christian Andreu.- En 1171 lo rei anglés Enric IId confirmèt que Leinster, Dublin, Wexford e Waterford apertenián a la corona anglesa. 15 reis irlandeses s’i declarèron vassals. Ruaidrí e los reis de Meath e lo nòrd irlandés volguèron pas l’acceptar coma rei. En 1172 Enric IId envièt lo cavalièr de Lacy a conquistar Meath, e ataquèt e brutlèt las vilas de Fore e Killeigh. Los abitants norvegians de Dublin foguèron enviats en defòra dels murs de la vila e d’angleses arrivèron per la colonisar.
En abril de 1172, lo rei anglés abandonèt l’illa. Pas gaire après, Ug de Lacy ataquèt Meath. Quand negociava amb lo rei irlandés Tigernán Ua Ruairc, l’auciguèt e lo descapitèt. En 1173 i aguèt una granda revòlta en Anglatèrra e fòrça cavalièrs anglo-normands d’irlanda abandonèron l’illa per ajudar lo rei Enric IId. Quand i tornèron la guèrra contunhèt.
In 1173, Raymond FitzGerald ataquèt Déisi e quand atacava Lismore arrivèt una flòta norvegiana-irlandesa de Cork que desfachèt los anglo-normands. Pendent la fin de l’an Domhnall Caomhánach, filh de Diarmait, ataquèt Leinster, e auciguèt 200 irlandeses. Al còp, una armada irlandesa atacava lo castèl de de Clare e lo brutlava.
De Clare tanben ataquèt, mas foguèt desbrandat a la batalha de Thurles. De Milièrs d’anglo-normands e d’irlandeses i moriguèron. De Clare alara abandonèt Limerick. Los norvegians de Waterford ataquèron alara la garnison anglo-normada de la vila e i auciguèron 200 normands.
Una armada amb divèrsess reis
Ruaidrí amassèt una armada amb los reis de Connacht, Meath, Breffny, Oriel, e Ulster, e ataquèt Meath. La tòca èra Dublin. Mas Raymond FitzGerald desbarquèt en Wexford amb mai de 30 cavalièrs, 100 soldats e 300 arquièrs. Los irlandeses se retirèron. En 1175 Ruaidrí e Enric IId signèron lo Tractat de Windsor. Irlanda demorava devessida en dos.
Mas Enric IId podiá pas contrarotlar los sieus cavalièrs anglo-normands e Ruaidrí tanpauc podiá contrarotlar los irlandeses. En 1176 una armada anglo-normada de Dublin ataquèt Armagh, situat dins lo reialme d’Oriel. Los irlandeses presentèron batalha e auciguèron mai de 500 normands. Puèi envasiguèron Meath tornarmai.
En 1177, John de Courcy, amb 22 cavalièrs e 500 soldats ataquèt lo nòrd irlandés ; Ulaid. Lèu conquistèt Downpatrick. En mai d’aquel an Enric IId nomenèt lo sieu filh Joan Senhor d’Irlanda. E demanèt la conquista de tota l’illa. Los meses següents los anglo-normands ataquèron e conquistèron los reialmes irlandeses de Desmond, Thomond, e Connacht, e John de Courcy ataquèt Ulster.
Los anglo-normands comencèron a bastir de castèls. Pasmens, cap castèl reial i foguèt bastit fins a l’an 1205. Tanben bastiguèron de monastèris e abadiás. Foguèt ordonat escriure la « Vida de Sant Patrici ». La lei anglesa venguèt generala al territòri pas cèlta e en 1210 Joan sens Tèrra confirmèt que las nòvas leis anglesas tanben èran per Irlanda.
Enric IId aviá balhat Meath a Ug de Lacy e Leinster a de Clare pr’amor que voliá pas d’unitat entre los senhors feudals anglo-normands. Sonque aital podiá los contrarotlar. Quand i aguèt la revòlta de 1193 contra Ricard Ir, Walter de Lacy, senhor de Meath, e lo rei de Connacht venguèron enemics de Guilhèm de Burg e ataquèron Connacht en 1200. Dempuèi aquel an, los estrangièrs foguèron nomenats angleses e pas pus anglo-normands. En irlandés èran nomenats Saxain o saxons (angleses).
Aquò vòl dire que consideravan angleses aqueles que parlavan anglés e pas cèlta. Uèi los istorians preferisson los nomenar normands. Lor origina èran de tèrras anglesas e èran de vassals del rei d’Anglatèrra. E pas pr’amor qu’èran de cultura anglo-saxona. Es vertat que la majoritat de cavalièrs e dirigents èran anglo-normands mas las armadas e colons èran en la siá majoritat ango-saxons e parlavan anglés mejan. Aquò es demorat en los dialèctes de Fingallian de Dublin e Yola de Wexford. Los angleses demorarián als sud d’Irlanda fins a l’an 1921. Al nòrd encara i son.
La Redaccion
