ARNAU DE VILANÒVA (1240-1311)
CAM.- Imaginatz un òme capable d’afirmar que la fin del mond es imminenta, de dire que la ierarquia eclesiastica es corrompuda e, malgrat tot aquò, èsser protegit pels meteisses papas. Aquel òme foguèt Arnau de Vilanòva (1240–1311). Nasquèt a la Corona d’Aragon e trabalhèt a l’escòla de medecina de Montpelhièr. Vilanòva desfisèt las limitas del pensament de l’ epòca quan se desviar de l’ortodoxia se pagava amb la vida. Totun, poguèt contunhar pr’amor qu’aviá coneissenças medicalas plan avançadas.
Encara uèi los cercaires discutisson ont nasquèt, se Aragon, Catalonha o Valéncia. Vilanòva pasmens, creissèt en una Corona d’Aragon en plen espandiment, un territòri de frontièra ont coexistissián latin, arabi e ebrieu. Aquò li permetèt de mestrejar la lenga araba, una capacitat que venguèt la clau de son succès scientific.
Vilanòva se desplacèt a Occitània per se formar a l’Universitat de Montpelhièr, alara lo centre de coneissença medicala mai celèbre de tot l’Occident crestian. Aicí Vilanòva assimilèt la medecina tradicionala, e revirèt de l’arabi de tèxtes revolucionaris d’Avicenna e de Galèn. Lèu venguèt mèstre a la meteissa facultat. E lèu tanben venguèt celèbre per tota Euròpa.
Un mètge plan celèbre
Arnau de Vilanòva foguèt lèu espepisssat dempuèi las pus nautas esfèras medievalas europèas. Los reis cercavan pas de miracles mas de coneissenças e Arnau possedissiá aquelas coneissenças. Venguèt mètge personal e conselhièr del rei Jaume II lo Just de la Corona d’Aragon e atanben de son fraire Frederic II de Sicília. Redigissiá tanplan de tractats de santat personalizats (Regimina sanitatis) ont ensenhava a prene cura de la dièta, del repaus e las emocions.
Vilanòva tanben trabalhèt coma mètge per Innocenci IV, Bonifaci VIII e Climent V. Bonifaci VIII patissiá de calculs renals. Arnau capitèt e trabalhèt amb metòdes racionals e banhs terapeutics. E recebèt una immunitat gaireben totala. Totun, l’òme qu’aviá la santat del papa entre sas mans èra atanben lo meteis que, en secrèt, desvolopava d’idèias teologicas explosivas.
Dempuèi l’an 1300, Arnau de Vilanòva venguèt de mai en mai obsedit per la teologia. Volguèt suenhar una Glèisa considerada malauta. Balhèt la rason als franciscans mai radicals (fratocèls), un movement plan espandit pel Lengadòc e Catalonha e que demanava la pauretat absoluda del clergat. Arnau comencèt tanplan d’escriure d’òbras teologicas de caractèr apocaliptic, en tot afirmar que la venguda de l’Anticrist èra imminenta.
En 1299 viatgèt a París enviat per Jaume II. Los teològs de l’Universitat de la Sorbona, l’arrestèron e l’envièron a judici per eretgia. E foguèt enviat a preson. Mas lo rei francès e lo papa Bonifaci VIII demanèron la siá libertat. Lo messatge èra clar: Vilanòva èra intocable.
I aguèt tanben una legenda escura al torn d’Arnau de Vilanòva. Foguèt descrich coma un magician e grand mèstre de l’alquimia. Mas Vilanòva aimèt jamai la màgia o la supersticion. Sonque desvolopava la sciéncia medicala e la recerca.
Vilanòva foguèt un dels primièrs scientifics d’Euròpa a l’ora de descriure lo procediment de destillacion del vin. Capitèt a l’ora d’isolar l’alcoòl pur, un liquid nomenat aqua vitae (« aiga de vida »). Utilizèt alcoòl coma basa solventa per extraire e potenciar las plantas medicinalas.
En 1311, lo papa Climent V èra plan malaut a Avinhon. Lo papa envièt un messatge urgent a Sicília, e demanèt a Arnau de Vilanòva de li salvar la vida. Mas pendent lo viatge a la nau Vilanòva moriguèt plan malaut. Sens lo mètge la glèisa lèu ataquèt las siás idèias. En 1316, l’Inquisicion de Tarragona dobriguèt un procès postum contra el. Un tribunal condemnèt sas òbras teologicas coma ereticas e las faguèt brutlar públicament. Mas los inquisidors salvèron del fuòc totes sos escriches e tractats de medecina. E Arnau de Vilanòva, daissèt un saber medical tròp preciós per èsser destruch.
