AIRAS NUNEZ, TROBADOR E GALÈC (1230-1289)

Christian Andreu.- Airas Nunes (1230 – 1289) foguèt un clergue e trobador galèc que del sègle XIII. Çò de mai segur es que nasquèsse a Galícia, benlèu a Santiago de Compostela. Tanben i a fòrça escasenças que foguèsse al servici d’un evesque primièr e après, pendent los ans 1284 e 1289, foguèsse poèta a la cort de Sanç IV de Castelha. Segon aquò lo sòn ròtle en la composicion collectiva de la Cantigas de Santa Maria sería tanben probable. Uèi es considerat coma un dels màgers pòetas e trobadors qu’escriguèt en lenga galaico-portuguesa.

De remembrar que Las Cantigas de Santa Maria es uèi una de las colleccions pus importants de cançons monofonicas de tota l’edat mejana e que foguèron amassadas pendent lo reialme del rei Anfós X lo Savant  (1221-1284).

Son 427 cançons escrichas en galaico-portugués qu’an coma tòca  aunorar la Maire de Dieu e la majoritat parlan de miracles que provoquèt Santa Maria, maire de Dieu. L’òbra es collectiva e sonque una pichona partida de l’òbre foguèt escricha pel meteis rei Anfós. I a un estil conjunt qu’arribèt après la trobada e direccion de l’òbra per diferents autors. Qualcunes del pus importants son, pasmens, Pero da Ponte, Joan Soares Coelho, lo meteis rei Anfós X, o encara Airas Nunes.

Las poesias d’Airas Nunez, foguèron escrichas en lenga galègoportuguesa. Demest las aquestas s’i an trobat tanben d’escrichs d’autres autors de l’epòca coma Dinis de Portugal, lo meteis rei Anfós X de Castelha, João Zorro e Nuno Fernandes Torneol, tanben grands trobadors galècs.

Totes los genres lirics

Nunez trabalhèt totes los genres lirics medievals ; la pastorella, la dansa e la rasons d’amor mai occitanizadas. La siá poesia foguèt flexible e armonica, eleganta e fina, e encara uèi lo legeire actual pòt la legir amb plaser. La siá ballada pus celèbra a coma basa, totun, una tematica plan tradicionala.

« Ballem nós já totes três, ai amigues…! » per ansin, parla de la vida vidanta rurala e descriu cossí las femnas dansan davant los òmes jos los arbres (avelanièrs) quan es fèsta al maine o encara al cementèri de la glèisa. Aquesta poesia doncas foguèt classificada coma la primièra en lenga galega.

Airas Nunes escriguèt doncas divèrsas poesias, dont set cantigas d’amor, tres cantigas d’amic e quatre cantigas d’escárnio (escrichas contra qualqu’n). Tanben doas bailias e una pastorelha. La Bailia das avelaneiras: es plan celèbra :

Bailemos nós já todas três, ai amigas,

sô aquestas avelaneiras frolidas;

e quen for velida, como nós, velidas,

se amigo amar,

sô aquestas avelaneiras frolidas

verrá bailar.

Bailemos nós já todas três, ai irmanas,

sô aqueste ramo destas avelanas;

e quen for louçana, como nós, louçanas

se amigo amar,

sô aqueste ramo destas avelanas

verrá bailar.

Por Deus, ai amigas, mentr’al non fazemos,

sô aqueste ramo frolido bailemos;

e quen ben parecer, como nós parecemos,

se amigo amar,

sô aqueste ramo sô-l’ que nós bailemos

verrá bailar.

Segon lo cercaire Walter Mettmann, autor d’una edicion critica de las Cantigas de Santa Maria, se pensa que qualcunas de las poesias amassadas a las celèbras Cantigas de Santa Maria poirián èsser estat escrichas per Airas Nunez, malgrat que d’autres istorians actuals sonque confirman la siá participacion en una d’aquelas poesias e pro. Cossí que siá, l’estudi recent de la siá poesia confirma que foguèt un dels màgers trobadors galècs de l’edat mejana e que la singularitat de la meteissa ne fa un dels màjors autors d’aqueste tipe de poesia.