L’HELIAND (830)
CAM.- L’Heliand es una granda epopèia medievala saxona e tanben una de las màgers òbras de la literatura alemanda d’aquela epòca. Es una amassada de gaireben 6.000 verses (5.983) plan longs que parlan de la vida de Jesucrist. Lo títol li foguèt balhat per Johann Andreas Schmeller quora publiquèt pel primièr còp l’òbra en l’an 1830. Heliand, segon aquò seriá una sòrta de paraula anciana del bas alemand plan influenciada pel latin que vòl dire Salvador.
Segon mai d’un cercaire es l’òbra literària pus longa de la siá epòca après lo libre Liber evangeliorum d’Otfrid von Weißenburg. Tanben es doncas una òbra de referéncia que confirma la naissença del bas alemand. A mai, a cèrts elements que mòstran l’anciana vida vidanta saxona e sonque pr’açò ja es una òbra important de l’edat mejana a nivèl universal.
L’epòca que foguèt escrich l’Heliand es lo sègle IX, quand encara i avián emperaires e reis carolingians. Segon plusors istorians foguèt escrich en l’an 830. Lo poèta qu’escriguèt lo libre usèt la Vulgata e divèrses comentàris de la Bíblia a l’ora d’escriure l’Heliand.
Una origina discutida
Segon qualcunes istorians l’Heliand foguèt escrich al monastèri de Fulda. Per d’autres, per contra, foguèt escrich al monastèri de Werden an der Ruhr. Qui ne foguèt l’autor es pus malaisit de confirmar. Fins a la decada de 1940 òm desiá que l’autor foguèt cantaire, e doncas que foguèt una sòrta d’skald germanic continental. Totun, los estudis pus recents afirman que l’autor foguèt un monge. L’Heliand es demorat fins a uèi lo jorn a travèrs de doas còpias gaireben entièras. La primièr demòra a Munic dempuèi l’an 1804. Abans èra a la Catedrala de Bamberg. L’autra còpia demòra a la Bibliotèca de Londres dempuèi lo sègle X.
Tanben i a d’autres tròçes de l’Heliand en desparièras vilas europèas, coma Praga o lo Vatican. Encara en l’an 2006 foguèt descobèrt un autre tròç d’aqueste libre a Leipzig. Benlèu pr’amor d’una partida de l’Heliand anglés los cercaires an dich tradicionalament que foguèt una òbra poetica plan importanta per l’anglés medieval. Pasmens, aquò foguèt pas jamai demostrat. A pas res a veire amb la poesia anglosaxona, mas sonque saxona. A mai d’aquò, l’istorian Andreas Heusler confirmèt que l’Heliand « foguèt escrich per un mèstre de la lenga saxona, benlèu un dels màgers escrivans europèus de l’epòca ».
Es vertat que, se parlam de l’estil, se pòt restacar amb d’autras obras coma lo Beowulf e encara lo Muspili mas sonque pr’amor que la poesia es longa e pr’amor que i a un usatge d’epitets e sufixes plan clars. Pas res mai. Lo vers utilizat a l’Heliand es lo vers conegut amb lo nòm de vers excellent ; una linha longa que, quand mai longa es mai epica.
L’ancian saxon e l’ancian bas alemand son presents a tot lo libre. Paraulas coma Pasche fan referéncia a la Pasqua (com èra dich a l’ancia província de la glèisa de Colònia). D’autras paraulas que cridan l’atencion son herro (senhor) o ley (ròca), que son gaireben paraulas francas. Pasmens es un tèxt crestian e biblic. E foguèt escrich pels saxons mas tanben per d’autras nacions medievalas germanicas.
L’Heliand tanben es estat estudiat per comprene la societat bassa alemanda medievala : nòms coma Thing, Handmahal o encara Mundburd describon organismes de contraròtle social de l’epòca. Lo darrièr concèpte fa referéncia al Destin, que dessepara crestians de pagans per totjorn, segon la vision religiosa e sociala dels abitants de la bassa alemanha de l’edat mejana. Una òbra doncas importanta se volèm conéisser la cultura e literatura de l’Euròpa d’aquela ara ja luenha epòca.
