MARGARIDA I DE DANEMARC (1353-1412), LA CONQUISTAIRA DEL GRAND NÒRD
Christian Andreu.- A la fin del sègle XIV, Euròpa patissiá encara la Guèrra de Cent Ans e tanben la Pèsta Negra. A la mar Baltica viviá suan femna capitèt a l’ora d’unificar jos una meteissa autoritat las tres corones escandinavas. Foguèt Margarida I de Danemarc (1353–1412), tanben coneguda coma la «Semiramis del Nòrd». Per aquò far usèt l’intelligéncia política, la coneissença del drech medieval e una abilitat sens limitas a l’ora de negociar.
Margarida I nasquèt en 1353 al Castèl de Söborg. Èra la filha mai jove del rei Valdemar IV de Danemarc, un monarca qu’aviá demorat una granda part de son règne en tot reunificar un reialme fragmentat. Dempuèi pichona, la princessa comprenguèt que son existéncia aparteniá a l’Estat danés.
A l’epòca i aviá la Lèga Hanseatica, una poderosa federacion comerciala de vilas alemandas que contrarotlava las rotas de la mar del Nòrd e de la Baltica. Valdemar IV cercèt una aliança amb Norvègia. L’an 1359, amb sonque sièis ans, Margarida foguèt promesa al rei Haakon VI de Norvègia, que tanben revendicava de dreches sus lo tròn de Suècia.
Un maridatge celèbre
Lo maridatge foguèt celebrat a Copenaga en 1363, quand Margarida aviá dètz ans. Après las nòças, la dròlla-reina foguèt mandada a Norvègia per èsser educada per Märta Ulfsdotter, filha de la celèbra Santa Brigida de Suècia. En aquela cort austèra, Margarida recebèt pas sonque una formacion religiosa, mas se tanben sus las complèxas rets de fidelitats e traïsons de la noblesa nordica. En 1370, donèt naissença a son unic filh, Olau IV, que vendriá la clau en los sieus projèctes futurs.
En 1375, quand lo rei Valdemar moriguèt daissèt cap filh viu. Lo tròn de Danemarc demorèt vacant e expausat. Lo candidat natural auriá degut èsser Albert de Mecklemburg, filh de la sòrre màger de Margarida. Margarida, amb 22 ans se desplacèt lèu lèu a Danemarc amb son filh Olau, qu’aviá pas cinc ans.
Margarida conquistèt lèu la favor dels avesques daneses e de la nauta noblesa aprés confirmar que respectariá lors privilègis. Margarida tanben convencèt l’assemblada del Danehof que causir son filh Olau èra la melhora opcion. En 1376, Olau foguèt proclamat rei de Danemarc, e Margarida venguèt la regenta.
En 1380, son marit, Haakon VI de Norvègia, moriguèt. Olau, que ja governava Danemarc eretèt atanben la corona norvegiana. Ara Danemarc e Norvègia partejavan lo meteis monarca. Aquesta union dinastica durariá sègles. Dempuèi Copenaga, Margarida menava los afars de dos reialmes.
En 1387, Lo rei Olau, moriguèt amb 17 ans de fèbres o la pèsta. La posicion de Margarida demorèt fèbla. Mas Margarida èra pas una reina normal. Après la mòrt del sieu filh convoquèt la noblesa danesa. E foguèt reconeguda coma «dòna sobeirana, mèstra e tutritz canonica» del reialme de Danemarc. Qualques meses mai tard, recebèt un títol similar en Norvègia.
Volguèt se far coronar reina pr’amor qu’aquò desfisava las leis mas aguèt totjorn tota l’autoritat legislativa, fiscala e militara. Amb Danemarc e Norvègia assegurats dirigiguèt la siá atencion cap a Suècia. Lo reialme suec èra governat per Albert de Mecklemburg, qu’aviá governat Danemarc abans d’ela. Albert èra plan impopular entre l’aristocràcia suedesa pr’amor de la sieuna politica favorabla als foncionaris e mercands alemands.
Ara los nòbles suedeses li demandèron d’ajuda en 1388. Margarida acceptèt. Signèt lo Tractat de Dalaborg, pel qual los suedeses la reconeissián coma regenta en escambi d’ajuda militara per depausar Albert. L’afrontament foguèt inevitable. En 1389, las tropas de Margarida (daneses, norvegians e suedeses rebèls, desbrandèron l’armada d’Albert a la Batalha d’Åsle. Albert foguèt capturat e empresonat. E Margarida venguèt la mèstra totala de tota Escandinàvia.
Pasmens, li caliá bastir una estructura institucionala solida que subrevisquèsse a la siá mòrt. Adoptèt son nebòt-besnet, un mainatge de Pomerània nomenat Enric. En 1397, Margarida organizèt una granda assemblada a Kalmar. E lo 17 de junh, lo jove Eric de Pomerània, amb sonque quinze ans, foguèt coronat rei dels tres reialmes per l’arquevèsque de Lund. Aquò foguèt la realizacion de l’Union de Kalmar. Lo document establissiá que los tres païses partejarián per totjorn lo meteis monarca e una politica exteriora comuna. Ça que là, cada reialme conservava sas pròprias leis, costumas e govèrns. Eric aviá la corona mas Margarida contunhèt de governar coma la vertadièra reina del nòu empèri nordic.
Alara Margarida redusiguèt lo poder de l’aristocràcia feudala, melhorèt lo sistèma fiscal e creèt una ret de foncionaris reials fidels. Tanben luchèt contra la Lèga Hanseatica. Utilizèt la diplomacia per favorizar mercanders angleses e neerlandeses, e trinquèt lo monopòli alemand a la Baltica. Crompèt l’illa de Gotland, un nis de piratas essencial pel comèrçi dels sieus reialmes. En 1412, se n’anèt al al ducat de Slesvig per conclure un acòrdi de patz amb lo comte d’Holsàcia. Mas quand encara èra al vaissèl, tombèt malauta, victima de la pèsta. Moriguèt lo 28 d’octobre de 1412 amb cinquanta-nòu ans.
Foguèt sepelida a Sorø, e un an pus tard a la Catedrala de Roskilde, ont encara uèi i demora. L’Union de Kalmar subrevisquèt mai d’un sègle, fins a 1523, quand Suècia se’n separèt amb Gustau Vasa. Malgrat sa dissolucion fogue`t un periòde de patz estabilitat unics a l’Euròpa de l’epòca. Per ansin, demostrèt al mond medieval que lo vertadièr poder dependiá pas de la fòrça bruta ni las batalhas. Legiguèt las flaquesas dels adversaris, utilizèt las leis coma escut e creèt un projecte nòrdic comun. Un pre`tzfach unic al mond medieval.
