VIOLANTA, PRINCESSA ONGRESA, REINA ARAGONESA
Francesc Sangar.- De segur que foguèt una de las reinas de la Corona d’Aragon mai conegudas. Nasquèt dins del linhatge dels Árpád, a la vila ongresa d’Ezstergom l’an 1215. La proposicion del sieu matrimòni provenguèt del meteis Papat. Gregòri IXn decidiguèt que lo sieu maridatge amb lo rei Jacme I lo Conquistaire (veus en aquel moment) podiá intensificar las relacions amb las monarquias catolicas del centre d’Euròpa. Lo còr a totjorn comprés de geopolitica.
Lo maridatge l’an 1235 foguèt fòrça conegut a tota Euròpa (parlariam uèi del “maridatge de l’an”), e malgrat que Violanta aportava coma dòt de territòris a Borgonha e Flandra, vertadièrament aqueles fèus jamai s’integrèron pas a l’ostal reial de la Corona d’Aragon.
Un matrimoni que balhèt dètz filhs
Lo matrimòni foguèt fòrça prolific, dètz filhs, mas coma èra abitual en l’epòca, qualques d’eles moriguèron en essent de mainats. E segon l’opinion de fòrça istorians, influencièt lo sieu marit sustot en politica internacionala e en la futura succession.
En lo primièr domeni la siuena influéncia foguèt importanta en las condicions de la rendicion de la vila de Valéncia davant los arabis e berbèrs l’an 1238 e en la delimitacion meridionala de las frontièras entre lo Reialme de Valéncia e lo Reialme de Castelha al Tractat d’Almirra l’an 1244.
E la siuena influéncia a la succession del sieu marit Jacme se basèt en la decision de deseretar lo filh que lo monarca aviá agut amb la siuena primièra femna, Alienòr de Castelha, lo prince Anfós, e favoriguèt los filhs de Violanta. Lo sieu ainat masculin, Pèire, venguèt lo futur rei de la Corona d’Aragon (Aragon, Valéncia e los Comtats Catalans), del temps que lo segond filh, Jacme, venguèt rei de Malhorca (amb Montpelhièr e Rosselhon compreses). D’amor de maire. Moriguèt jove, amb trenta cinc ans, e foguèt enterrada al monastèri catalan cistercian femenin de Vallbona de las Monges en un sepulcre simple, al bòrd de la siuena filha Sança.
