LO PODER D’ERMESSENDA DE CARCASSONA

Francesc Sangar.- L’istoriografia catalana a totjorn considerat Ermessenda de Carcassona (972? – 1058) coma la femna mai poderosa de l’Edat Mejana catalana. Mas per quinas rasons? Ermessenda possedissiá d’evidentas raïses occitanas. Foguèt l’ainada del comte Rogièr I de Carcassona (nomenat “lo Vièlh”) e d’Adelaida de Gavaldà, filha del comte del Melguèlh, un ancian fèu originari de l’epòca dels visigòts, tanben dins las actualas tèrras occitanas. La siuena familha possedissiá tanben los fèus dels comtats de Comenge, Rasés, Coserans e Fois. Sang occitana per totas las raïses familhalas.

De maridatges aristocratics

Mas èran abituals en aquela epòca, los maridatges aristocratics entre familhas d’ambedós costats dels Pirenèus, per intensificar las relacions entre las tèrras occitanas e catalanas. E la jove Ermessenda foguèt maridada amb lo comte Raimon Borrell de Barcelona, Girona e Osona.

Una femna amb de cultura. Una femna brava. Una femna decidida. Amb aquelas caracteristicas èra logic qu’influencièsse lo sieu marit, a qui acompanhava tanben pendent las campanhas militaras.  Mas lo poder d’Ermessenda foguèt mai important que lo tipic protagonisme de la consòrt que donava de conselhs.

En vesent la feblesa de caractèr del sieu filh e eretièr, Berenguièr Raimon, lo sieu marit decidiguèt en lo sieu testament que, quand el, Raimon Borrell, moriguèsse, lo govèrn dels sieus fèus seriá partejat entre la siuena femna veusa e lo sieu filh. Logicament lo sieu filh detestava aquela decision testamentària perque significava que lo sieu pròpri paire confiava pas en el, e en coneissent lo caractèr decidit de la siuena maire Ermessenda, seriá ela qui vertadièrament governariá los fèus de la familha. E aquela foguèt la realitat.

L’an 1017 Raimon Borrell moriguèt, quand Berenguièr Raimon encara solament aviá catorze ans, e foguèt aplicada aquela clausula, e contunhada après lo maridatge de l’eretièr amb Sança de Castelha. Aquel matrimòni significava que Berenguièr Ramon podiá èsser considerat un adult, mas Ermessenda contunhèt de governar los fèus… e la familha.

La tension entre maire e filh foguèt contunha, amb una abituala imposicion de la volontat maternala. L’aplicacion de las ancianas leis dels visigòts o la modernizacion de la justícia foguèron de motius d’afrontament entre ambedós.

Mas Ermessenda prenguèt lo poder absolut dètz-e-uèch ans après, quand lo sieu filh, Berenguièr Raimon, moriguèt, e lo sieu felen Raimon Berenguièr èra tanben un mainat encara.

Quand lo felen foguèt considerat “adult”, Ermessenda volguèt contunhar d’exercir a los fèus de la familha un govèrn partejat, e la tension, entre menina e felen, contunhèt, amb la diferéncia que Raimon Berenguièr possedissiá mai de caractèr e de decision que lo sieu defunt paire Berenguièr Raimon e qu’Ermessenda èra una femna segurament fatigada pels ans de lucha dins de la meteissa familha.

Un conflicte grèu entre ambedós foguèt provocat per la volontat de Raimon Berenguièr de matrimòni amb Almodis de la Marca, una femna maridada. Un escandal en aquela epòca que prejudiciava l’imatge de la familha comtala e la siuena relacion amb la Glèisa Catolica.

Fin finala Ermessenda moriguèt lo jorn 1 de març de 1058 e foguèt enterrada a la catedrala de Girona, segon la siuena volontat, amb un legat fòrça important dins de l’istòria de la Catalonha que naissiá.