UNA MARCA ISPANICA ?
Francesc Sangar.- L’emperaire Carlesmanhe (742? – 814) creèt pendent lo sieu reinatge de territòris, nomenats “marca”, que foncionavan coma una sòrta de muralha per arrestar las atacas dels enemics. La Peninsula Iberica, èra contrarotlada per de sarrasins, qu’avián assajat abans de traversar los Pirenèus e èran estats arrestats a la batalha de Peitieus (732), mas que podián assajar tornarmai d’atacar las posicions crestianas.
La tòca iniciala de Carlesmanhe èra crear una marca qu’arribèsse fins al flume Èbre (una frontièra naturala), mas èra clar que los sarrasins defendrián lo sieu contraròtle sus un territòri amb una agricultura fòrça rica.
Amb la collaboracion dels pòbles autoctòns, l’emperaire conquistèt de vilas coma Girona l’an 785 o Barcelona l’an 801. Una diferéncia de la Marca Ispanica se la restacam amb d’autras “marcas”, es l’organizacion del territòri conquistat. La Marca Ispanica foguèt pas una entitat unificada, mas que foguèron creats de desparièrs comtats, coma lo de Pampalona, Aragon, Urgelh, Empúrias, Palhars, Cerdanha o Barcelona, vassals de la monarquia carolingiana, mas independents entre eles meteisses.
Al còp, los sarrasins avián creada la siuena pròpria marca, la Marca Superiora Andalusina, amb la tòca d’arrestar las atacas crestianas del nòrd. En governant aqueles comtats crestians, foguèron nomenats qualques descendents de nòbles visigòts, mas sustot al començament los comtats que vendrián de catalans aprés, de nòbles dels territòris coneguts tanben aprés coma occitans. Una autra demostracion dels ligams istorics existents entre de catalans e d’occitans.
Lò sòmi de l’emperaire
Lo sòmi de Carlesmanhe d’aver una frontièra al flume Ebre foguèt impossible per la resisténcia sarrasina, la conquista de Saragossa, enclavament neuralgic per contrarotlar la val del flume, foguèt impossibla per divèrsas rasons. E a l’actuala Catalonha, la frontièra entre crestians e sarrasins venguèt lo riu Llobregat.
La descomposicion de la monarquia carolingiana après la mòrt de l’emperaire Carlesmanhe foguèt profechada pels comtats de Pampalona e Aragon per aténher l’independéncia. La cort carolingiana èra fòrça luenha, e la defensa del territòri aviá de besonh de solucions rapidas. Mas los comtats catalans se mantenguèron fins al sègle X jos la dominacion carolingiana.
L’an 988 lo comte Borrell IInd (947 – 992) de Barcelona e d’Urgelh volguèt pas renovar lo sieu vassalhatge amb lo rei Ug Ir d’un nòu linhatge, los Capet. La rason foguèt l’abandon carolingian ans abans de la defensa dels comtats de Borrell IInd davant las atacas del general sarrasin Almansor. Progressivament los autres comtats catalans renoncièron tanben al vassalatge de la monarquia francesa. Tamben lo comtat de Pampalona e lo comtat d’Aragon èra vengut reialmes amb los sieus pròpris linhatges reials (lo primièr nomenat après reialme de Navarra).
La creacion d’aqueles comtats e reialmes crestians, nascuts al torn de la serrada pirenenca, configura un autre espandiment crestian desparièr de l’apareguda a la serrada cantabrica, e que faguèt possibla la creacion d’autres reialmes coma Astúrias, Leon, Castelha, Galícia o Portugal. Vertadièrament las originas d’aqueles reialmes es ispanic, del temps que paradoxalament l’origina dels estats de la Marca Ispanica es carolingian.
