LO MÀGER CAVALIÈR DE L’ISTÒRIA
CAM.- Guilhèm Marshal (1146–1219) foguèt conegut coma lo màger cavalièr de l’istòria pendent la sieuna vita. Naissèt en un ostal umil e venguèt regent d’Anglatèrra amb la siá abilitat, onor e leialtat. Foguèt pas jamai desbrandat en combat o torneg e serviguèt a quatre reis angleses, Enric IId, Ricard, Joan e Enric IIIn. A la fin de la siá vita aguèt de poder, santat e respècte de totes los abitants d’aquel país e encara de tota Euròpa. Encara amb 70 ans salvèt Anglatèrra de la guèrra civila e cambièt la Carta Magna. Lo sieu legat foguèt un modèl per la cavalariá.
Guilhèm Marshal foguèt Comte de Pembroke e a la siá epòca foguèt conegut coma Guilhèm lo Manescal. Venguèt cavalièr en l’an 1166, e demorèt fòrça annadas en de tornegs de cavalièrs per se ganhar la vita. Segon lo cronicaire Stepehn Langton alara ja èra considerat lo melhor cavalièr que jamai i aguèt al mond. En 1189 venguèt comte de Pembroke e maridèt Isabela de Clare.
En 1216 foguèt nomentat protector del reialme e de l’ereitièr Enric aprés la mòrt del rei Joan. Abans de morir venguèt tanben Cavalièr del Temple. Quand èra jove foguèt conegut amb lo nom de “lo Manescal” pr’amor de la siá conducha per rapòrt a d’autres manescals.
Pendent la guèrra de succession anglesa foguèt usat coma ostatge per assegurar que lo rei Joan balhava realament lo castèl de Newbury, assetjat pel sieu paire (1152). Val pas dire que lo rei Joan acceptèt pas, fin finala, mas Guilhèm poguèt salvar la vita pr’amor que los assetjants considerèron que l’aucir per las fautas d’un rei sens de paraula èra absurd. Guilhèm foguèt pas liberat de la preson fins a meses apuèi.
Una cavalièr sens d’argent
Guilhèm èra lo filh d’un nòble menor e aviá pas de tèrras per subreviure quand èra jove. Amb 12 ans comencèt a s’entrainar per venir cavalièr. Estudièt alara latin, istòria e literatura. Tanben cossí luchar. Foguèt alavèzt que tanben aprenguèt politica. Segon L’Istòria de Guilhèm lo Manescal, del sègle XIIIn, ja alara aviá fòrça enemics, pr’amor qu’èra plan pròche del rei.
En 1166, Guilhèm venguèt nomentat cavalièr e luchèt en Normandia, envasida pels flamencs. Segon totes los testimònis luchèt bravament. Mas ganhèt pas gaire d’argent. Dempuèi l’an 1167 comencèt a luchar en de tornegs. En 1168 èra l’escòrta de la reina Alienòr en Aquitània e foguèt atacada per Guy de Lusinhan. Guilhèm foguèt nafrat pendent lo combat e enviat a preson mentre Alienòr fugissiá. La reina demorèt estonada per la siá valor e demanèt de lo liurar lèu. E venguèt escòrta reial de la reina durant 2 ans.
En 1170 Enric IId lo nomentèt tutor d’Enric lo Jove, lo prince reial anglés. Guilhèm luchèt en fòrça tornegs per demostrar la siá amor al prince. E desbrandèt fins a 500 cavalièrs aital. En 1182 foguèt acusat d’aimar la femna del prince Enric e foguèt retirat del servici reial. E 1184 foguèt perdonat e tornèt al servici del prince que moriguèt lèu aquel an. Abans de la siá mòrt jurèt anar a Jerusalèm per desir d’Enric.
Ailà venguèt en secrèt cavalièr del temple. Tornèt a Anglatèrra en 1185 e dintrèt tornarmai al servici del rei Enric IId. Lo rei li balhèt fòrça tèrras pr’amor de la siá leialtat. En Guèrra amb Ricard, Guilhèm desbrandèt en combat Ricard Còr de Leon. Podiá l’aver aucit mas causiguèt aucir lo caval. Pasmens, quand Enric II moriguèt, venguèt al servici de Ricard sens cap problèma per part del nòu rei.
En 1189 recebèt del nòu rei fòrça tèrras en Anglatèrra, Galas e irlanda. Totun, recebèt pas lo comtat de Pembroke encara fins a l’an 1199. Maridèt e lèu venguèt un del nòbles pus celèbres e rics del reialme. Aguèt 4 filhs e 5 filhas.
Quand Ricard se n’anèt a las crosadas Guilhèm demorèt al costat del prince Joan. En 1193 descobriguèt los interesses reals del prince Joan e cambièt la siá pensada. Lèu venguèt al servici del rei Ricard e comencèt la lucha contra Joan. Lo sieu mteis fraire Joan Marshal (manescal de Joan sens Tèrra) moriguèt en tot defensar lo castèl de Marlborough quand aqueste èra assetjat per l’armada del rei Ricard. Ricard ganhèt la guèrra e lo nomentèt manescal del reialme.
Quand Joan venguèt nòu rei en 1199, demorèt al sieu servici. E perdèt Normandia davant las atacas francesas amb el. Foguèt puèi enviat al rei Felip de França per negociar la patz. E solament poguèt retenir las siás tèrras normandas aprés jurar leialtat al rei Felip, a mai del rei Joan. Pas gaire mai.
En 1208 las siás tèrras irlandesas foguèron envasidas per Meilyr fitz Henry. I anèt e aital poguèt evitar la part finala de la vita del rei Joan. Encara en 1215 demostrèt qu’èra leial al rei Joan. Volguèt pas signar la Carta Magna. Benlèu pr’açò, lo rei Joan, abans de morir, li balhèt lo mainatge Enric coma ereitièr del reialme e li demanèt de lo suenhar fins que foguèsse madur.
En 1217 foguèt nomentat protector del prince Enric e regent del reialme. Alara aviá 70 ans. Malgrat aquò, contunhèt la guèrra contra los nòbles revoltats dirigits pel prince Loís e encara a la batalha de Lincoln dirigiguèt l’armada reiala que ganhèt la victòria. Puèi signèt la patz e demanèt d’expulsar los franceses d’Anglatèrra. Caliá alara validar la Carta Magna e o faguèt per salvar lo futur del reialme. Pas abans.
En 1219 Guilhèm Marshal venguèt malaut. Cridèt los filhs e lo jove prince Enric (que seriá Enric IIIn) e ordonèt que la regencia contunhèsse amb l’ajuda de la Glèisa. Foguèt alara que foguèt nomentat cavalièr Templièr de biais public. Moriguèt al costat de tota la siá familha e amics. E foguèt sepelit al Temple de la Glèisa de Londres coma lo “màger cavalièr que jama aguèt lo mond”. Se los sieus contemporanèu o disián, qui sèm nosautres per o contradire ?
