LA PÈSTA DEVASTA L’EMPÈRI BIZANTIN
Cristòu Stécoli.- En 542, l’Edat mejana èra dins son enfança. L’Empèri roman d’Occident venguèt de tombar davans Odoacre, 66 ans mai d’ora, e aqueu d’Orient èra dirigit despuei 15 ans per Justinian I que pantaiava de tornar bastir un empèri unic sota l’egida de la Santa Crotz dau Senhor Jèsus Crist. L’Africa èra ja represa ai vandals, en Itàlia leis armadas dau generau Flavi Belisari regetavan leis ostrogòts luench au nòrd e la guèrra veniá tot juste de reprendre còntra lei pèrsas sassanidas au Levant. Lei naus de mar afluissián vèrs Constantinòble, porgissient la capitala en blat vengut d’Egipta e mai en estòfas preciosas arrivadas d’encontradas lunchencas.
En 542 donc, amb la prosperitat, lei batèus an tanben portat la pèsta. Dins tot l’Empèri bizantin e ben mai luench fòra sei frontieras, la malautiá faguèt de miliers de mòrts. A Constantinòble, lei racòntes dei testimònis son apocaliptics. L’Emperaire n’es estat malaut, i a subreviscut. 48 ans plus tard, a Roma, lo Papa Pelagi II aguèt pas tant d’astre. Au sègle VI, la pèsta a afeblit leis armadas imperialas e limitat leis ambicions militàrias e politicas deis emperaires.
Durent dos sègles, rodèt entre l’Euròpa e lo Levant, tuant encara d’aicí-d’ailà d’òmes e de femnas per centenas, puei la pandemia s’acabèt e quasi degun ne’n tornèt dire mòt. D’aqueu temps, lei rasons de morir avant l’ora mancavan pas, e lei cronicaires se son pas interessats a aquesta mai qu’ais autrei. Uei, lei istorians sabon totjorn pas dire s’es verai que la pèsta de Justinian emportèt la mitat dau monde conegut e contribuïguèt au cambiament d’èra entre l’Antiquitat finissenta e l’Edat mejana encara a naisser ò si son impacte foguèt pas tant important fin finala qu’aqueu de la Mòrt Negra dau sègle XIV.
La descobèrta de la pèsta
La traça perduda de la pèsta, l’an retrobada en 2012 aquí onte degun aviá pensat de la cercar: a Aschheim, dins lo campèstre bavarés. Dins lo cementèri d’un modèste vilatge merovingian, lo nombre d’enterraments multiples susprenguèt arqueològs e antropològs, que foguèt vist coma l’indici possible d’una èrsa epidemica.
Una sciéncia fòrça joina, l’arqueogenetica, es estat sollicitada per verificar l’ipotèsi. An seleccionat leis esquelèts de 19 defuntats e, per 8 d’entre elei, an retrobat lo bactèri de la pèsta dins sa popa dentària. Un còp facha la premiera descubèrta, la passion dei cercaires tant coma leis inquietuds nascudas de la pandemia de Covid 19 de 2020 an fach lo rèsta. Leis istorians an legit de mai lei ancianas cronicas bizantinas, francas e islamicas.
Leis arqueològs an dubèrt seis arquius dei cavaments de necropòlis de l’Auta Edat mejana. Leis epidemiologistas an traçat de cartas. Lei geneticians an comparat de socas deis originas divèrsas. E lei descubèrtas son en nombre! Lei traças de la pèsta son discretas mai son presentas d’en pertot.
Pauc a cha pauc, la curiositat dei saberuts dessenha una autra istòria dei començaments de l’Edat mejana, una istòria esconduda sota lo tarabast deis armas dei Grandeis Invasions. Ara podèm dire que la pèsta de Justinian torna noirir una fèbra novèla au sègle XXI. Es una mai simpatica fèbra de coneissença.
Aqueste article es estat escrich per lo site Arqueò d’Aquí, dins l’encastre d’una collaboracion amb MedievalÒc.
L’article complet se pòu legir sus Arqueò d’Aquí.
Fotografia Principau: «A Constantinòble, lei racòntes dei testimònis son apocaliptics.» La Mòrt. Apocalipsi de Douce. Sègle XIII. Domeni public.
