LO FLAÜTISTA D’HAMELN; LA LEGENDA E LA REALITAT
Lo flaütaire d’Hamelin es un dels exèmples mai clars sus com son mescladas legenda e istòria reala a travèrs dels sègles. Lo personatge ja èra tradicional en l’Alemanha anteriora als fraires Grimm, que n’escriguèron l’istòria modèrna. Pasmens es un personatge misteriós que libera un vilatge de mirgas e que, com que recep pas cap prèmi, raubarà los mainatges del vilatge per se venjar. Mas aquesta istòria es la resulta d’un procés de cambiament temporal que, çò de mai segur, foguèt basada en un prètzfach istoric real.
Hameln es una vila situada a la Bassa Saxònia. Una cronica medievala ja ne parla en l’an 1384. Alara, lo 26 de junh de 1284 passèt quicòm. Fasiá 100 ans que mai de 130 joves abandonèron la vila de biais misteriós. Èran dirigits per un personatge tanben plan misteriós. Aquesta es la basa pus anciana d’aquesta istòria mas òm parla pas de mirgas o ratas. Òm pensa que las ratas foguèron inclusas aprés.
Divèrsas ipotèsis
L’academicisme pus istoriografic fa temps que senhala que i poirián aver divèrsas ipotèsis per aquò explicar. Una d’aquestas es la migracion d’aqueles joves vèrs l’èst europèu pendent lo procés d’espandiment germanic als sègles XIII e XIV. Segon plusors expèrts, lo flaütaire seriá un agent governamental que menava de nòus colons a de nòvas tèrras. De toponims e de rèstas culturalas germanicas en Euròpa orientala poirián o demostrar. Car son pròches a de vilatges coma Hameln.
Mas tanben i a d’autras explicas istoricas. Benlèu i aguèt una epidèmia qu’auriá provocat la mòrt, mai que mai, de la populacion de mainatges. O benlèu i aguèt un accident collectiu qu’entraïnèt la mòrt o desparicion dels mainatges d’Hameln.
Siá com siá, i aguèron pas ratas a l’istòria d’aqueste flaütaire fins als sègles XV e XVI. Son la representacion corporala qu’òm pòt pas aimar l’argent sustot. Tanben que caliá manténer la paraula balhada. Son valors morals. Las mirgas son tanben l’inquietuda de cèrtas populacions medievalas sus plagas o malautiás aprés l’arribada de la Pèsta negra al continent europèu.
Uèi los istorians sonque pòdon, pasmens, afirmar que la basa d’aquesta istòria de l’edat mejana es istorica e reala. Benlèu foguèt un trauma per la comunautat d’Hameln que caliá explicar a lors vesins. E foguèt creada la legenda. Magrat que cap istorian poguèt jamai demostrar l’existéncia d’un flaütaire a la region, mai d’una evidéncia posteriora entraïnèt pensar que l’episòdi primièr foguèt real, mas que puèi foguèt cambiat e venguèt legenda. Seriá un exèmple practic sus com una societat bastís valors morals a travèrs de la memòria e que, amb lo temps, l’istòria ven tan cambiada que ven legenda irreala.
