LOS GRANDS EMPÈRIS AFRICANS (VI)
Se disem qu’en còr african i aguèt totjorn un país crestian que demorèt aital pendent mai de 2.000 ans benlèu diram qu’aquò es pas possible. Mas foguèt real, tanben pendent l’edat mejana. Lor sobeiran èra nomenat Negus e lo país èra situat al cèntre de çò qu’uèi es Etiopia.
Abissinia, una region etiopiana, èra coneguda en Euròpa ja des de l’antiquitat. Segon la tradicion locala ailà i aviá arribat Sant Joan, que i menèt lo cristianisme. Al sègle XVI lo país èra a mand d’èsser envasit pels aràbis e demanèron d’ajuda a una autra nacion crestiana; Portugal. Sonque aital poguèt èsser desfacha la menaça septentrionala islamica.
Lo cèntre etiopian es un replanat amb montanhas qu’isolèron totjorn la region de lors vesins. I aguèron desparièrs reialmes cristians dempuèi los primièrs sègles de l’epòca crestiana. A l’Antiquitat èra coneguda amb lo nòm de País de Punt.
Segon plusors estudis èran los eretièrs de Nubia. Puèi, abans de nòstra epòca, i arribèron los Habashas de Iemèn, que lèu demorèron tre la mar Ròia e lo lac Tana. Foguèron eles que creèron lo nòm d’Abissinia e creèron lo reialme d’Axum.
Lo rei Ezana d’Axum (320-342) se convertiguèt al cristianisme e amb el tot lo país. Amb la siá fe conquisteron tota la region fins a la mar e encara ataquèron Aràbia. Axum foguèt crestian al long de tota l’edat mejana mas demorèt, pr’açò, plan isolat de la rèsta del continent african.
La menaça islamica
Los aràbis assajèron de conquistar Abissinia durant sègles. En 1504 tombèt lo reialme crestian d’Aloa. Sonque demorava Abissinia, qu’envièt la siá armada a cercar refugi a las montanhas. Lèu arribèron los aràbis, ajudats pels otomans, que brutlèron tota la region. Alavètz, l’emperaire d’Abissinia, Claudi, demanèt oficialament d’ajuda als portugueses. Lo meteis Vasco da Gama dirigiguèt una armada per salvar lo país. La siá superioritat tecnologica al prat batalhièr entraïnèt lèu la fugida dels aràbis e otomans e los portugueses poguèron fondar fòrts de comèrci en Abissinia.
Mas lo cristianisme etiopian e l’europèu èran desparièrs. En 1632 los monjes coptes abissinians se revoltèron contra lo Negus e l’obliguèron a expulsar los jesuitas portugueses. Fins al sègle XIII los Zagwas, del nòrd d’Abissinia, creèron a travèrs del nòu rei Lalibela, una capitala a mai de 2.500 mètres de nautada e un sens fin de glèisas còptas fortificadas. Totun, la capitala demorèt pas gaire.
Foguèt pas fins al rei Fasilidas (1632-1667) que lo reialme aguèt pas una vertadièra capitala: Gondar, situada al nòrd del lac Tana. L’Etiopia modèrna a l’origina amb Memelix, rei de Choa, una província meridionala d’Abissinia. Foguèt nomenat Negus en 1889 e bastiguèt Addis-Ababa, la nòva capitala etiopiana. Moriguèt en 1913 quand encara assajava d’arrestar l’assaut colonizaire europèu. Uèi Etiopia es considerat lo sol país african que jamai foguèt colonizat pels europèus pr’amor que sonque foguèt envasida (e pas per gaire ans) pels italians de mussolini en 1935.
Fotografia principala: Medievalòc/ChatGPT
