LA GRANDA CAVALCADA DE 1355
En 1355, la Guèrra de Cent Ans (1337-1453) ja fasiá gaireben doas decadas que demorava. I aguèt un periòde de trèva de besonh pendent la Pèsta Negra mas lèu tornèron las ostilitats tre los Plantagenet angleses e aquitans e los Valois franceses e los occitans. Aqueste còp l’scenàri de guèrra foguèt pas lo nòrd francés o breton mas las polidas tèrras occitanas. Pendent la davalada d’aquel an, Edoard de Woodstock, filh ainat d’Edoard III d’Anglatèrra, atanben conegut coma lo Prince Negre, desbarquèt a Bordèus. Un còp ailà foguèt nomenat Luòctinent de Guièna e comencèt a dessenhar una de las campanhas militaras pus duras de tota la bassa edat mejana e que puèi seriá coneguda coma la Granda Cavalcada de 1355.
L’estrategia militara en qüstion èra de lençar la destruccion dempuèi l’Atlantic fins a las còstas mediterranèas. La resulta de la campanha provocariá una grèva crisi geopolitica e socieconomica a la corona francesa. Mas tanben tombèt lo mite de la cavalariá romantica medievala. Car aquesta estrategia, la cavalcada, èra una varianta medievala de la guèrra totala medievala. La tòca finala èra la terra brutlada. I aviá pas cap volontat de conquistar cap territòri. Mantenir castèls amb de garnicions èra plan car e caliá evitar totjorn qualssevol tipe de chòc amb l’armada reiala francesa.
Una estrategia clau
Pels angleses caliá atacar lo tresaur de la corona francesa; lo Lengadòc. Fòrça vilas e vilatges lengadocians balhavan fòrça d’argent amb d’impòstes al rei francés Joan II. Se òm destrusiá lo Lengadòc, benlèu París demorariá sens d’argent.
En mai d’aquò, se lo Prince Negre podiá brutlar las propietats de vassals lengadocians e lo rei francés fasiá pas res per las protegir, lo prestigi e autoritat de la dinastia dels Valois s’enfonsariá e fòrça. E l’armada anglesa e aquitana costariá mens argent pr’amor que, pendent una cavalcada, los atacants totjorn subrevivon de çò raubat e sacat. E de nobles gascons e angleses serián los primièrs que voldrián contunhar la cavalcada pr’amor qu’èra un negòci perfièch. Benlèu pr’açò l’armada formada pel Prince Negre èra plan especializada. Estava format per uns 6.000 o 8.000 homes. D’aquestes solament un 25% èran angleses – 1.200 cavalièrs e 1.2000 arquièrs -. La resta, tre 4000 e 6000 òmes, èran gascons (gaireben i aviá pas lemosins). Mas la majoritat èran de cavalièrs, pr’amor que car calia aver una mobilitat totala.
Aital, de senhors gascons coma lo captal de Buch, los Albret, Pomièrs, Lesparra, Mussidan, Montferrand e Foish (Gaston Febus), i participèron. Al costat de la cavalariá gascona tanben i avián los famoses arquièrs galleses amb lo celèbre Long Arc anglés. La campanha comencèt lo 5 d’octubre des de Bordèus. Cada jorn fasián 20 o 30 quilomètres (e aquò es plan a l’epòca). Lèu l’armada foguèt devessida en tres columnas. Que marchavan parallelas. Quand arribavan a un vilatge occitan aqueste èra lèu lèu sacat e brutlat.
L’armada aquitano-anglesa crosèt lèu lo comtat d’Armanhac e arribèt a Comenge. La guèrra jamai aviá arribat tan luenh. Pendent la fin del mes d’octobre arribèron encara a Tolosa. Dins i aviá lo comandant regional francés, Joan de Comenge, comte d’Armanhac. La garnison occitana èra considerabla.
Lo Prince Negre volguèt pas començar cap setge, qu’alongariá la campanha e balhariá de temps als franceses per una contrataca. Gascons e angleses brutlèron tot çò que i aviá al torn de la vila. Puèi crosèron los flumes garona e Arièja e se dirigiguèron al Lengadòc istoric.
En novembre, ja avián arribat a Carcassona. Los murs èran estonants e òm descobriguèt lèu que lo sètge seriá plan dur. Mas l’argent de Carcassona èra pas dins la vila mas al Borg o Vila bassa, un nuclèu obèrt amb fòrça talhièrs textils. La populacion fugiguèt lèu a la fortalesa nauta del còp que gascons e angleses sacavan pendent tres jorns lo Borg. Fin finala, lo cremèron.
Lo 8 de novembre l’armadda gascona e anglesa arribèt a la mar Mediterranèa, prèp de Narbona. La populacion se refugièt a la catedrala e lo palais de l’arquevescal e gascons e angleses envasiguèron la resta de la vila. Lo sacatge foguèt, ara òc, estonant.
Puèi sonque caliá menar l’argent, los tresaurs e los presonièrs (per demanar rescat) fins a Bordèus sens èsser atacats. Mas aquò tanben èra dangierós. Ara lo comte d’Armanhac aviá amassat una potenta armada a Tolosa per copar lo camin a gascons e angleses. Benlèu pr’açò lo Prince Negre causiguèt un camin desparièr, lo Carcassés e Foish. Lo Prince e Gaston Febus, comte de Foish, pactèron crosar lo comtat sens de violéncia. Sonque aital podiá l’armada anglesa crosar los pases de montanha pirinencs de biais segur.
Per ansin, e mens de dos meses aprés d’aver sortit de Bordèus, gascons e angleses e galleses arribèron a la capitala gascona en tot evitar cap batalha en prat obèrt. I arribèron lo 28 d’aquel meteis mes. Las pèrdas èran estadas pichonas e la victòria granda. La Granda Cavalcada de 1355 provoquèt la pèrda dirècta de mai de 500 vilatges e vilas occitans brutlats. La region de Lengadòc demorèt mai de 300 ans per poder se recuperar a nivèl agricòla e textil. La destruccion de molins e canalas agricòlas provocaria, a mai, de fam, los ans posteriors.
A París la corona perdèt lo cens de la region e la talha regionala demorèt plan redusida los ans posteriors. Calguèt demanar prèsts de biais rapid e encara devaluar lo moneda se òm voliá pagar l’armada francesa. D’un autre costat, la noblesa occitana perdèt la siá simpatia pel Comte d’Armanhc e lo rei. Fòrça occitans poguèron veire que la corona francesa sonque volia los occitans per l’argent mas que, puèi, los defendissiá pas. Tot çò de contràri se debanèt amb lo Prince Negre, que venguèt celèbre.
La victòria pels gascons, angleses e galleses èra estada tan granda que se parlèt de ne far una autra en 1356. Justament la segonda cavalcada anglesa finiguèt en la batalha de Pietièus, ont lo meteis rei francés foguèt capturat. Aital se debanèt una de las màgers campanhas militaras de la guèrra de 100 ans, la Cavalcada de 1355, qu’aviá atacat lo còr economic francés e demostrèt que, per ganhar la guèrra, i aviá pas pro amb l’ataca de la cavalariá. Tanben caliá estofar l’enemic economicament. Mas per Occitània, aquel an demorariá gravat a la memòria collectiva occitana coma una tempesta de fuòc que sonque lo temps poiriá suenhar.
