DE MERCADALS E DE CAMINS

CAM.- Pendent la nauta edat medievala l’activitat comerciala venguèt plan mai reducha en tota Euròpa occidentala. Durant lo periòde carolingian lo comèrci se recuperèt un pauc aperaquí l’an 1.000. Foguèt creada mai de moneda locala e atanben nòus mercadals, restacats amb las principalas vilas del comerciants e tanplan foguèron bastits fòrça pònts e camins nous. Aquò foguèt lo començament, lent plan lent, d’una creissença mercadala e artesanala que capitèt plan pendent la bassa edat medievala.

Abans de l’an 1.000, en de païses coma Catalonha lo comèrci èra plan restacat amb los luòcs ont èra producha la sal (coma en Cardona), los camins que crosavan los Pireneùs o encara lo comèrci de l’elevatge bovin (Llavorsí). E tot aquò qu’èra ligat amb la còsta catalana.

Tanben i avián de centres productors de moneda e de mercats a las principalas vilas mai ancianas coma Barcelona, Girona, Vic o Elna. L’an 1.000 cambièt e plan lo mond economic que i aguèt fins alara.

De nòus mercadals foguèron creats a las vilas e tanben foguèron bastits de crosaments de camins (Martorell, Montornés del Vallés o Anyells), pròches als nòus centres dels senhors feudals (prèp de monastèris coma los de Banyoles, Ripoll o Gerri) o encara en de vilas creadas fasiá pas gaire, coma Vilafranca de Conflent. Los luòcs ont èra creada la moneda aguèron nous centres productors a Vic (evescat), a Cardona (vescomtat) o als divèrses comtats qu’alara formavan Catalonha (dont Peralada, Cerdanha e Berga). Los camins èran encara bàsicament de camins romans. Foguèron plan profechats los camins que menavan del Penedès e arribavan al Rosselhon pus luenh. Tanben los que crosavan de comtats coma lo de Besalú.

Pasmens, i avián de nòvas necessitats e los noms dels camins tanben cambièron. Los camins los pus importants amassavan totas las tèrras francas ja pendent l’epòca carolingiana. Èran las nomenadas “vies franciscas”. Los camins que menevan a Cardona e la sieuna sal èran las “vies cardoneras”. D’autres encara recebèron d’autres noms, coma las “vias dels moros”  o los camins dels comerciants.

Una epòca comercial daurada

Per ansin, qualcunes camins ajudavan a arribar a de luòcs plan luenhs del còp que d’autres ligavan un comtat o una glèisa. Aperaquí l’an 1.000 ja i aviá un camin que ligava Calafell a trevèrs d’Olèrdola e qu’arribava fins a Martorell, Barcelona, Girona, Elna e Occitània.

Lo bastiment de ponts aguèt una epòca daurada pr’amor que ne foguèron bastits fòrça. La Glèisa ajudava sovent a los bastir amb de finançament. Un exemple n’es lo Pònt del Diable de Bellera, al Palhars Jussan, que foguèt bastit per ligar las doas ribas d’un riu e que demorèt, fin finala, a mai de 47 mètres de nautor.

Amb mai e mai d’aur lo comèrci entraïnèt un menor comèrci local, que venguèt, de mai en mai, pus regional o nacional. E totes comencèron a utilizar de mai en mai lo pagament amb de moneda e mens amb de produches. Aquò venguèt plan representat prèp de vilas importantas coma la capitala del comtat de Barcelona. Una vila que, pr’amor d’aquel meteis comèrci, comencèt a venir mai e mai poderosa e rica pr’amor de l’activitat comerciala.