LA BATALHA DE TORTOR (973)

Christian Andreu.- La batalha de Tortor foguèt una batalha entre l’armada provençala del comte Guilhèm Ir de Provença e los sarrasins de la region. Finiguèt amb una victòria de las fòrças provençalas e entraïnèt la retirada de l’armada sarrasina a La Gàrdia Frainet, vila que foguèt tanben conquistada pels provençals abans de la fin d’an. Alara los sarrasins de Provença comencèron a quitar la region pr’amor que, se non se convertián pas, èran esclavizats. Aprés Tortor, lo comte de Provença poguèt, instaurar la sieuna autoritat sus tota la region pel primièr còp.

Los sarrasins fasiá mai de dos sègles que demoravan en Provença ont i contrarotlavan totas las fortalesas importantas a mai de plusors vilas e vilatges, mai que mai, a la còsta. Pasmens, en l’an 973 los sarrasins capturèron l’abat de Clunic. La Glèisa amassèt l’argent demanat pels sarrasins per lo liberar e lèu foguèt liurat als provençals tornarmai.

Alara los monges incitèron los provençals per luchar contra los sarrasins. E demanèron al comte Guilhèm Ir de Provença de los atacar. Lo comte acceptèt e creèt una ost o armada amb de guerrièrs provençals mas atanben del Bas-Dalfinat e de Niça. Lo comte de Turin s’amassèt als provençals e foguèt causit d’atacar los sarrasins a La Gàrdia Frainet. Se ganhavan, l’ataca posteriora sarrasina seriá fèbla.

Lo prat batalhièr

Los sarrasins, pasmens, quitèron La Gàrdia Frainet per luchar contra los provençals al prat batalhièr. Après èsser desbrandats cinc còps, l’armada sarrasina s’amassèt a Tortor. Foguèt alara que lo comte provençal causiguèt ganhar una victòria definitiva. Quand los provençals ganhèron, los sarrasins se n’anèron fins a La Gàrdia Frainet e ailà lo comte Guilhèm Ir balhèt l’òrdre d’assaut general.

Après començar a conquistar la vila, los sarrasins fugiguèron per la part posteriora de la vila mas tanplan foguèron secutats pels provençals e fòrça d’eles mòrts. Sonque un grop de sarrasins poguèt arrivar a una forèst pròcha mas lèu foguèron totes mòrts o faches presonièrs. Los murs de la vila foguèron destruches pels provençals e los sarrasins qu’avián subreviscut batejats per fòrça.

Puèi, e encara abans de la fin d’an, los provençals ataquèron totes los vilatges e vilas sarrasinas provençalas de la còsta e aquestes foguèron expulsats d’aquelas. I aguèt, totun, cèrts sarrasins que poguèron demorar en Provença après se convertir a la religion crestiana.

La Gàrdia Frainèt doncas daissèt, fin finala, d’èsser, aprés 80 ans, un cèntre militar e comercial sarrasin provençal. Al còp, los crestians de tota Euròpa, aprés conéisser la granda victòria provençala assajèron de conquistar Sardenha, Dénia o las Balears, mas i capitèron pas. Dempuèi Tortor, Guilhèm Ir de Provença foguèt conegut coma lo Liberator de Provença a atanben coma lo Paire de la Patria e governèt plan lo país fins a la fin dels sieus jorns.