LO COMENÇAMENT DE L’ALGUER CATALAN
Francesc Sangar.- La vila sarda de L’Alguer es de tradicion lingüistica catalana. Mas perqué? Cossí i arribèt lo catalan? Dempuèi la siuena fondacion a començament del sègle XIIN, la vila èra proprietat del linhatge aristocratic genoés dels Dòria. Mas la siuena estrategica situacion e las sieuns ressorsas naturalas provoquèt que foguèsse desirada per de pisans, de genoeses e après lo començament de la conquista catalana de l’illa de Sardenha, per la Corona d’Aragon.
L’an 1350, la familha dels Dòria èra en una complicada situacion economica, pels desastres qu’aviá provocat l’epidemia de la Pèsta Negra, e decidiguèron de vendre la sobeiranetat de L’Alguer e los sieus environs, mas de descendents vendèron los sieus dreches a la Corona d’Aragon del temps que d’autres los vendèron a la Republica de Gènoa. L’afrontament entre de catalans e de genoeses èra inevitable, e contunhava una tradicion d’enemistat entre ambedós pòbles pel contraròtle de la Mediterranèa Occidentala.
La primièra batalha
En profechant la lucha entre venecians e genoeses pel contraròtle de la mar Egèa, la Corona d’Aragon ganhèt la batalha de la baia del Pòrt del Comte, davant las meteissas còstas de L’Alguer lo 27 d’agost de 1353, mas los Dòria, qu’avián vendut los dreches a Gènoa, ataquèron e recuperèron la vila a meitat d’octòbre. Amb la tòca de contrarotlar tota l’illa, lo rei Pèire lo Ceremoniós envièt una armada qu’assetgèt la vila, mas comencèt tanben una sèria de negociacions simultanèament qu’atenguèron la sobeiranetat de la vila.
La Corona d’Aragon convertiguèt L’Alguer en lo centre del sieu domeni en Sardenha, e fòrça familhas catalanas anèron a demorar en la vila, en atenhent de dreches e de privilègis, mas la populacion autoctòna foguèt transportada a las IIlas Balearas o als estats peninsulars de la Corona d’Aragon, practicament amb de condicions d’esclavitat.
Los catalans menats a L’Alguer contunhèron d’utilizar la siuena pròpria lenga e mantenián pas d’excessius contactes amb la populacion autoctòna sarda de l’illa. Ongan lo catalan es parlat per un 20% de la vila. La siuena subrevivença es menaçada, mas existisson d’iniciativas per recuperar l’utilizacion de la lenga.
