LO MONASTÈRI DE MONTSERRAT (1025)
Francesc Sangar.- En 2025 se celèbra lo millenari del monastèri catolic de Montserrat a Catalonha. La primièra aparicion del nom de Montserrat es de l’an 888, en d’un document que confirma una donacion de tèrras del comte Guifré lo Pelut al monastèri de Ripoll, un dels principals centres de la vida monastica europèa en aquela epòca.
Dins la lista de tèrras es mencionat “locum quem nominant Monte Serrado, ecclesias quae sunt in cacumine ipsius Montis” (l’endrech que nomenam Montserrat amb las glèisas de’n naut”. Una demostracion de l’existéncia de vida religiosa a la montanha. Un segond document de l’an 933 menciona las quatre glèisas consacradas a Santa Maria, Sant Iscle, Sant Martin e Sant Pèire.
D’annadas de lucha

Après divèrsas luchas entre lo meteis monastèri de Ripoll e qualques comunitats de monges eremitas dins la montanha, pel contraròtle de Montserrat, l’abat Oliba, personatge central de l’organizacion de la vida religiosa catolica als Comtats Catalans, promoguèt que la glèisa de Santa Maria venguèsse un monastèri masculin, integrat dins de l’òrdre monastic de Sant Beneset.
Aquela fondacion del monastèri foguèt principala per iniciar lo procès d’expansion de Montserrat, en venent lo centre esperital de Catalonha, e en aumentant considerablament lo sieu poder tanben economic amb las multiplas donacions que receberà de fisèles. De tèrras mas tanben d’imatges religiosas e de libres. Fòrça cresents demanèron èsser sepelits al monastèri, en venent tanben un dels panteons mai importants de Catalonha.
Las relacions amb los comtes catalans e aprés amb l’Ostal Reial de la Corona d’Aragon serà un constant pendent la Bassa Edat Mejana. Divèrses membres de la monarquia catalana e aragonesa viuràn qualcunes meses dins las parets del monastèri coma peniténcia o per far créisser la siuena fe. E sorgirà la legenda de la trobalha de la famosa imatge romanica a la nomenada Santa Cova (cauna). Ongan lo monastèri commemòra los mil ans de la siuena fondacion amb divèrsas activitats, qu’incorpòran religiositat e istòria.
