LA BATALHA DE ZAGONARA
CAM.- La batalha de Zagonara se debanèt lo 28 de julhèt entre las armadas de la Republica de Florença e la del ducat de Milan e foguèt una de las màgers e mai celèbras batalhas que i aguèt a la peninsula italiana pendent lo començament del sègle XVn. A mai dels cap de cada armada, de nòbles, tanben i participèron un fum de condotièrs (mercenaris) que patiguèron la mòrt o la preson e pr’amor d’aquò foguèt plan coneguda a Itàlia a l’epòca.
Uèi tanben es posible conéisser qué s’i debanèt pr’amor de fins a quatre fònts dirèctas, çò es lo testimoniatge de l’ambassador de Florença, Rinaldo Albizzi, la cronica de Giovanni Merlini e la d’Andrea Biglia e las paraulas de Biondo Flavio. L’idèia que n’avèm uèi es doncas plan drecha.
En 1424 Milan aviá coma aliada la vila de Forlí. En febrièr d’aquel an Milan conquistèt Imola e capturèt al senhor de la vila Ludovico Alidosi. Puèi conquistèron Forlimpopoli e lèu Faenza acceptèt d’èsser protegida per l’armada milanesa. Totes aquels movements alarmèron la vila de Florença, plan pròcha de la región.
La creación d’una nòva armada
Aprés assajar de bastir una aliança amb Roma e Venècia, Florença formèt una armada de 7.000 cavalièrs e 3.000 soldats d’infantariá que foguèt dirigida per Carlo Malatesta. Tanben dirigiguèron l’armada de Florença de condotièrs plan celèbres coma Pandolfo Malatesta e Niccolò da Tolentino.
Forlí era protegida alara per mai de 4.000 milaneses. Los de Florença comencèron lo sètge de la vila. Los de Milan, alara, envièron mai d’òmes per liurar Forlí de l’ataca de los de Florença. Pasmens, al darrièr moment cambièron de vejaire e se dirigiguèron a Zagonara, aliada dels de Florença.
Alberico Novello da Barbiano, lo cap de l’armada de Florença del castèl de Zagonara demanèt de temps a Milan: se podiá pas recebre d’ajuda abans de doas semanas liurariá lo castèl. Quora l’armada de Florença coneissèt que los de Milan atacaban Zagonara daissèron lo sètge de Forlí e se dirigiguèron vèrs Zagonara. Ploguèt plan pendent la marcha e l’armada de Florença i arribèt plan fatigada.
Totun, comencèron l’ataca amb la cavalariá e contunhèron aital pendent mai de 5 oras. Quora los de Milan contrataquèron l’armada de Florença aquesta foguèt totalament destrucha, Carlo Malatesta foguèt fach presonièr e mai de 3.000 cavalièrs e 2.000 òmes d’infantariá d’aquela vila foguèron enviats a preson. Puèi lo castèl de Zagonara foguèt destruch per los de Milan.
Puèi l’armada de Milan contunhèt fins a la frontièra de Florença mas, se sap pas perqué, contunhèron pas e se retirèron, e conquistèron pas jamai Florença quora o podián aver fach. Aprés aquela granda batalha, totun, las guèrras de Lombardia encara contunhèron pendent fòrça temps e, d’efièch, Zagonara cambièt pas gaire l’scenàri d’aquela guerra italiana medievala.
