LO TRECENTO ITALIAN (e 3)

CAM.- Dempuèi lo sègle XIII totas las vilas importantas d’Itàlia volián un escrivan pròpri. La concurréncia èra plan nauta e pas gaire autors arribèron a èsser celèbres a tota la peninsula. Mas se una vila voliá venir celèbra pr’amor de la cultura, tanben aviá de besonh un o mai pintors. Que balharián de fama a la vila e espandirián lo sieu nòm per tota la peninsula.

Pendent la fin del sègle XIII e començament del sègl XIV nasquèt un mercat d’òbras d’art plan singular que desseparava los estats italians de la rèsta de vilas continentalas europèas.

Fins aquel moment, un pintor èra sonque un trabalhador que creava d’òbras d’art amb las sieunas mans. Èran de trabalhadors que contrarotlavan divèrsas tecnicas mas la majoritat èran pas celèbres. Dempuèi Giotto, qualcunes pintors comencèron a signar las sieunas pinturas. Pas abans aquò èra estat fach. O es demorat fins a uèi lo jorn.

Dante, en mai d’aquò, admirèt plan l’òbra de Giotto e a la Divina Commedia lo restaquèt amb los escrivans los pus importants pr’amor de la beltat de la sieuna òbra. Uèi los expèrts considèran que Giotto balhèt una nòva dimension a la pintura del Trecento.

Pintura revolucionària

Lo realisme de Giotto permetèt de pintar tanben las emocions dels personatges, un fach jamai conegut abans d’el. Las sieunas pinturas son plan luenh de la tecnica bizantina generala de pintura, ont los personatges demòran tranquils e sens cap movement. Tanpauc a res a veire amb l’usatge de simbòls del romanic o l’elegància del gotic. Foguèt una pintura singulara qu’influïguèt l’art de la sieuna epòca e que la cambièt per totjorn.

Val pas dire que, cossí se debana totjorn, lo dinamisme economic dels divèrses estats italians medievals ajudèt e plan a espandir aquel nòu tipe de pintura. Doas republicas, Gènoa e Venècia comerciavan dempuèi fasiá decadas amb Orient Mejan. E èra conegut l’art islamic e tanben l’art bizantin.

D’autras vilas encara, dont Lucca e Florença, foguèron de cèntres tèxtils plan importants. Milan creava d’armas e de metallurgia. E totas menavan lots produches al continent amb de prètz nauts.

Las nòvas tecnicas economicas dels banquièrs e comerciants ajudèron als bancs de Lombardia e de Toscana a contrarotlar lo continent. De fèrias coma las de Champanha, a l’estat francés, o encara la de Brugge, èran plenas de comerciants italians qu’arribèron a èsser conselhièrs del papat e los reis de França, Anglatèrra o Aragon. E tot aquò ajudèt plan a espandir lo movement cultural del Trecento italian.

Car Itàlia, l’Itàlia medievala, foguèt un territòri en guèrra sens fin, mas tanben un dels cèntres pus importants de la cultura medievala. Sens ela se pòt pas pensar en pintors coma Martini o Lorenzetti, d’escultors coma Ghibèrti o d’escrivans coma Petrarca. Car l’Itàlia del Trecento foguèt la maire de l’art europèu mas atanben de l’economia modèrna. Un exemple per tota Euròpa pendent sègles qu’uèi cal pas jamai desbrembar.